TalentJR apps
Textbook: संस्कृत आमोद – इयत्ता दहावी (Balbharati, official free PDF) · pages 14–16
नीतिशतक, पंचतंत्र, भोजप्रबंध, हितोपदेश, विक्रमचरित आणि एका हास्योक्तीतील सात सुभाषिते — प्रत्येकाचा मराठी अर्थ, वृत्त, संधिविग्रह आणि स्वाध्यायाची उत्तरे.
👋 New here? See how to study this chapter step by step — summary, notes, flashcards, quiz and games.
Explanations: English · मराठी · 🌐 Google Translate: हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original (Sanskrit text is never translated.)
सूक्ती म्हणजे सुंदर, अर्थपूर्ण वचने. ती वाचल्याने बोलण्यात चातुर्य येते आणि लेखन-भाषणात प्रभाव निर्माण होतो; म्हणून सुभाषितांचा संग्रह करावा, असे पाठाच्या प्रस्तावनेत सांगितले आहे.
पहिला श्लोक (नीतिशतक) विद्येचा महिमा सांगतो — विद्या हे माणसाचे श्रेष्ठ रूप, लपवलेले धन, परदेशात बंधू आणि परम दैवत आहे; विद्येविना माणूस पशूच. दुसरा श्लोक धीर माणसे कोणत्याही परिस्थितीत न्यायाचा मार्ग सोडत नाहीत असे सांगतो.
तिसरा श्लोक (पंचतंत्र): पोपट-मैना बोलण्यामुळे पिंजऱ्यात अडकतात, बगळे नाही — म्हणून मौन सर्व हेतू साधते. चौथा श्लोक (भोजप्रबंध): साधने अपुरी असूनही सूर्य रोज आकाश पार करतो; महान लोकांचे यश त्यांच्या सत्त्वावर अवलंबून असते.
पाचवा श्लोक (हितोपदेश): लहान वस्तूंची एकी कार्य साधते — गवताच्या काड्यांपासून वळलेल्या दोराने मस्त हत्ती बांधले जातात. सहावा श्लोक (विक्रमचरित): नारळाची झाडे बालपणी मिळालेले थोडे पाणी लक्षात ठेवून आयुष्यभर गोड पाणी देतात; सज्जन उपकार विसरत नाहीत.
सातवा श्लोक ही हास्योक्ती आहे: घडा फोड, कपडा फाड किंवा गाढवावर बस — कसेही करून प्रसिद्ध व्हावे, अशी प्रसिद्धीलोलुप वृत्तीवर उपहासात्मक टीका.
Get a ✓ Verified tutor for “सूक्तिसुधा” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
'क्रियासिद्धिः सत्त्वे भवति' इति सूर्यस्य उदाहरणेन स्पष्टीकुरुत। (माध्यमभाषया)
Answer: महान व्यक्तींचे यश साधनांवर नव्हे तर त्यांच्या आत्मबळावर, धैर्यावर व परिश्रमावर अवलंबून असते.
| संस्कृत शब्द | मराठी अर्थ | पाठात |
|---|---|---|
| प्रच्छन्नगुप्तं धनम् | लपवून ठेवलेले धन | श्लोक १ — विद्या |
| धीराः | धैर्यवान पुरुष | श्लोक २ |
| शुकसारिकाः | पोपट आणि मैना | श्लोक ३ |
| बकाः | बगळे | श्लोक ३ — मौन |
| भुजगयमिताः तुरगाः | सापांनी बांधलेले घोडे | श्लोक ४ — सूर्याचा रथ |
| सत्त्वम् | आत्मबळ, सामर्थ्य | श्लोक ४ |
| संहतिः | एकजूट | श्लोक ५ |
| नारिकेलाः | नारळाची झाडे | श्लोक ६ — कृतज्ञता |
| रासभरोहणम् | गाढवावर बसणे | श्लोक ७ — हास्योक्ती |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. पूर्णवाक्येन उत्तरत — अ) रवेः रथस्य कति तुरगाः सन्ति? आ) रवेः सारथिः कीदृशः अस्ति?
Answer: अ) रवेः रथस्य सप्त तुरगाः सन्ति। आ) रवेः सारथिः चरणविकलः अस्ति।
2. माध्यमभाषया उत्तरत — 'संहतिः कार्यसाधिका' इति सूक्तिं स्पष्टीकुरुत।
Answer: लहान, दुर्बल गोष्टी किंवा माणसे एकत्र आली तर मोठे कार्य साध्य होते — एकीचे बळ मोठे असते.
3. माध्यमभाषया उत्तरत — नारिकेलाः नराणाम् उपकारं कथं स्मरन्ति?
Answer: थोड्या उपकाराची परतफेड नारळ आयुष्यभर भरपूर करतो; तसेच सज्जनही केलेला उपकार कधी विसरत नाहीत.
4. सन्धिविग्रहं कुरुत — अ) मरणमस्तु आ) बकास्तत्र इ) आत्मनो मुखदोषेण
Answer: अ) मरणम् + अस्तु आ) बकाः + तत्र इ) आत्मनः + मुखदोषेण
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'विद्या नाम नरस्य रूपमधिकं' हा श्लोक कोणत्या ग्रंथातून?
Answer: C. नीतिशतकात्.
2. राजदरबारात कशाचा सन्मान होतो?
Answer: A. विद्या राजसु पूज्यते.
3. धीर पुरुष कोणता मार्ग सोडत नाहीत?
Answer: C. न्याय्यात् पथः.
4. पोपट-मैना कशामुळे पकडले जातात?
Answer: D. मुखदोषेण.
5. सूर्याच्या रथाला किती चाके?
Answer: A. रथस्यैकं चक्रम्.
6. सूर्याचे घोडे कशाने बांधलेले?
Answer: A. भुजगयमिताः.
7. महान लोकांचे यश कशावर अवलंबून?
Answer: A. क्रियासिद्धिः सत्त्वे.
8. मस्त हत्ती कशाने बांधले जातात?
Answer: A. तृणैर्गुणत्वमापन्नैः.
9. नारळाचे झाड कशाची आठवण ठेवते?
Answer: A. प्रथमवयसि पीतं तोयम्.
10. 'घटं भिन्द्यात्…' हा श्लोक कोणत्या प्रकारचा?
Answer: A. उपहासात्मक.
11. 'अद्यैव' चा संधिविग्रह…
Answer: D. अ + ए = ऐ (वृद्धी).
12. 'सारथिरपि' चा संधिविग्रह…
Answer: B. विसर्ग → र्.
13. 'भवेत्' हे रूप कोणत्या लकारात?
Answer: B. प्रथमपुरुष एकवचन.
14. 'निन्दन्तु' हे रूप कोणत्या लकारात?
Answer: B. प्रथमपुरुष बहुवचन.
15. 'प्रथमवयसि पीतं…' श्लोकाचे वृत्त…
Answer: A. विक्रमचरितातील मालिनी वृत्त.
Get a ✓ Verified tutor for “सूक्तिसुधा” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise सूक्तिसुधा the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे ४५ मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “सूक्तिसुधा” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of सूक्तिसुधा.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “सूक्तिसुधा (Amod)” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.