वाचनप्रशंसाClass 10 Sanskrit Chapter 8 Notes – Maharashtra Board

Textbook: संस्कृत आमोद – इयत्ता दहावी (Balbharati, official free PDF) · pages 48–49

वाचनाची स्तुती करणारे सहा श्लोक — वाचनाने वाढणारे गुण, बहुश्रुतता, वृत्तपत्रवाचन, वेळेचा सदुपयोग आणि आयुष्यभर सद्ग्रंथांची साथ; मराठी सरलार्थ, अन्वय, संधी आणि स्वाध्याय.

Explanations: English · मराठी · 🌐 Google Translate: हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা (Sanskrit text is never translated.)

🎧 Listen to the summary

Summary: वाचनप्रशंसा

डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम 'मिसाईल मॅन' म्हणून प्रसिद्ध होते; त्यांनी विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक विकासासाठी अनेक प्रयत्न केले. त्यांचा जन्मदिवस १५ ऑक्टोबर 'वाचनप्रेरणा दिवस' म्हणून पाळला जातो.

पहिल्या दोन श्लोकांनुसार वाचनाने शील, सद्गुण, ज्ञान, विज्ञान व उत्साह वाढतात; वाचनामुळेच माणसाला अनेक विषय समजतात आणि तो कामात कुशल व बहुश्रुत होतो.

जे नेहमी वाचनात रमतात त्यांना वाल्मीकी, व्यास, बाण यांसारखे प्राचीन कवी-पंडित (त्यांच्या ग्रंथांतून) सतत शिकवत असतात. ताज्या ज्ञानासाठी रोज वृत्तपत्र वाचावे; सर्व प्रकारच्या विद्येसाठी वाचन उपकारक आहे.

विद्यार्थ्याने निरर्थक भटकणे, वाईट खेळ, इतरांना त्रास देणे व अपशब्द बोलणे यांत वेळ वाया घालवू नये; त्याने वाचनाचा आश्रय घ्यावा.

वाचन बालपणी ज्ञान देते, तारुण्यात शीलाचे रक्षण करते आणि वृद्धापकाळी दुःख दूर करते — म्हणून सद्ग्रंथांचे वाचन हितकारक आहे. पाठाच्या शेवटी वाचनातील सहा दोष आणि उच्चारणाचा श्लोकही दिला आहे.

Key points to remember

  • प्रेरणा: डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम — 'मिसाईल मॅन'
  • १५ ऑक्टोबर — वाचनप्रेरणा दिवस
  • वाचनाने वाढतात: शील, सद्गुणसंपत्ती, ज्ञान, विज्ञान, उत्साह
  • वाचनाने अनेक विषयांचे ज्ञान; माणूस कार्यदक्ष व बहुश्रुत
  • वाल्मीकी, व्यास, बाण — वाचनप्रेमींचे गुरू
  • अद्ययावत ज्ञानासाठी रोज वृत्तपत्र
  • वेळ वाया घालवण्याची चार कारणे: वृथाभ्रमण, कुक्रीडा, परपीडा, अपभाषण
  • बाल्य — ज्ञानद; तारुण्य — शीलरक्षक; वार्धक्य — दुःखहरण
  • सहा अधम वाचक: गीती, शीघ्री, शिरःकम्पी, यथालिखितपाठक, अनर्थज्ञ, अल्पकण्ठ
  • उच्चार: वाघीण पिलांना दातांत धरते पण दुखवत नाही — तसे वर्ण उच्चारावे
Want a teacher to explain वाचनप्रशंसा?

Get a ✓ Verified tutor for “वाचनप्रशंसा” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.

Get a tutor for this chapter →

👩‍🏫 Class 10 Sanskrit classes — live online, request a call back

Prefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.

Live online classesSmall groups or 1:1 with a teacher, from home, any city.
We call you backOur team asks what your child needs, then shares timings and fees.
Home tutor?We are still building our list of home tutors — ask on the call if there is one near you.

Keep learning