TalentJR apps
Textbook: संस्कृत आमोद – इयत्ता दहावी (Balbharati, official free PDF) · pages 48–49
वाचनाची स्तुती करणारे सहा श्लोक — वाचनाने वाढणारे गुण, बहुश्रुतता, वृत्तपत्रवाचन, वेळेचा सदुपयोग आणि आयुष्यभर सद्ग्रंथांची साथ; मराठी सरलार्थ, अन्वय, संधी आणि स्वाध्याय.
👋 New here? See how to study this chapter step by step — summary, notes, flashcards, quiz and games.
Explanations: English · मराठी · 🌐 Google Translate: हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original (Sanskrit text is never translated.)
डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम 'मिसाईल मॅन' म्हणून प्रसिद्ध होते; त्यांनी विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक विकासासाठी अनेक प्रयत्न केले. त्यांचा जन्मदिवस १५ ऑक्टोबर 'वाचनप्रेरणा दिवस' म्हणून पाळला जातो.
पहिल्या दोन श्लोकांनुसार वाचनाने शील, सद्गुण, ज्ञान, विज्ञान व उत्साह वाढतात; वाचनामुळेच माणसाला अनेक विषय समजतात आणि तो कामात कुशल व बहुश्रुत होतो.
जे नेहमी वाचनात रमतात त्यांना वाल्मीकी, व्यास, बाण यांसारखे प्राचीन कवी-पंडित (त्यांच्या ग्रंथांतून) सतत शिकवत असतात. ताज्या ज्ञानासाठी रोज वृत्तपत्र वाचावे; सर्व प्रकारच्या विद्येसाठी वाचन उपकारक आहे.
विद्यार्थ्याने निरर्थक भटकणे, वाईट खेळ, इतरांना त्रास देणे व अपशब्द बोलणे यांत वेळ वाया घालवू नये; त्याने वाचनाचा आश्रय घ्यावा.
वाचन बालपणी ज्ञान देते, तारुण्यात शीलाचे रक्षण करते आणि वृद्धापकाळी दुःख दूर करते — म्हणून सद्ग्रंथांचे वाचन हितकारक आहे. पाठाच्या शेवटी वाचनातील सहा दोष आणि उच्चारणाचा श्लोकही दिला आहे.
Get a ✓ Verified tutor for “वाचनप्रशंसा” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत — विद्यार्थिना कथं कालक्षेपः न कर्तव्यः?
Answer: विद्यार्थिना वृथाभ्रमणेन, कुक्रीडया, परपीडया, अपभाषणेन च कालक्षेपः न कर्तव्यः।
| संस्कृत शब्द | मराठी अर्थ | पाठात |
|---|---|---|
| शीलम् | चारित्र्य | श्लोक १ |
| हितावहम् | हितकारक | वाचनाचे विशेषण |
| बहुश्रुताः | बहुश्रुत, खूप जाणणारे | श्लोक २ |
| कविपण्डिताः | कवी व विद्वान | वाल्मीकी, व्यास, बाण |
| वृत्तपत्रम् | वर्तमानपत्र | श्लोक ४ |
| कुक्रीडा | वाईट खेळ | श्लोक ५ |
| अपभाषणम् | अपशब्द, वाईट बोलणे | श्लोक ५ |
| ज्ञानदम् | ज्ञान देणारे | बाल्ये |
| दुःखहरणम् | दुःख दूर करणारे | वार्धक्ये |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. सरलार्थं लिखत — श्लोक ५ व ६ (वृथाभ्रमण…, वाचनं ज्ञानदं बाल्ये…)
Answer: म्हणून आयुष्याच्या प्रत्येक टप्प्यावर सद्ग्रंथांचे वाचन हितकारक आहे.
2. पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत — वाचनेन के गुणाः वर्धन्ते?
Answer: वाचनेन शीलं, सद्गुणसम्पत्तिः, ज्ञानं, विज्ञानम्, उत्साहः च इति गुणाः वर्धन्ते।
3. माध्यमभाषया उत्तरं लिखत — वाचनम् उपकारकं कथम् इति स्पष्टीकुरुत।
Answer: म्हणून वाचन हे जीवनाच्या प्रत्येक टप्प्यावर उपकारक आहे.
4. सन्धिविग्रहं कुरुत, समानार्थकशब्दं च लिखत — अ) वाचनेनैव आ) अद्ययावद्धि इ) वार्धक्यम्
Answer: वाचनेन + एव; अद्ययावत् + हि; वार्धक्यम् = वृद्धत्वम् / जरा.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. १५ ऑक्टोबर हा कोणाचा जन्मदिवस?
Answer: D. वाचनप्रेरणा दिवस.
2. वाचनाने काय वाढते? (श्लोक १)
Answer: B. उत्साहो वर्धते.
3. वाचनाने माणूस कामात कसा होतो?
Answer: B. दक्षा भवन्ति कार्येषु.
4. खालीलपैकी कोणाचे नाव श्लोक ३ मध्ये नाही?
Answer: A. वाल्मीकिव्यासबाणाद्याः.
5. अद्ययावत ज्ञानासाठी रोज काय वाचावे?
Answer: C. श्लोक ४.
6. यापैकी कालक्षेपाचे कारण नसलेले…
Answer: D. वाचन हा सदुपयोग आहे.
7. तारुण्यात वाचन…
Answer: C. तारुण्ये शीलरक्षकम्.
8. वार्धक्यात वाचन…
Answer: A. वार्धक्ये दुःखहरणम्.
9. डोके हलवत वाचणारा…
Answer: B. पाठकाधम.
10. 'वाचनमुपकारकम्' संधिविग्रह…
Answer: C. म् + स्वर.
11. 'कालक्षेपो न' संधिविग्रह…
Answer: D. विसर्ग → ओ.
12. 'श्रयेत्' हे रूप…
Answer: A. आश्रय घ्यावा.
13. 'प्राचीनाः' हे कोणाचे विशेषण?
Answer: A. श्लोक ३.
14. 'उपकारकम्' चा विरुद्धार्थी…
Answer: A. उप × अप.
15. 'सद्ग्रन्थवाचनम्' समास…
Answer: C. सद्ग्रन्थानां वाचनम्.
Get a ✓ Verified tutor for “वाचनप्रशंसा” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise वाचनप्रशंसा the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे ४० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “वाचनप्रशंसा” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of वाचनप्रशंसा.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “वाचनप्रशंसा (Amod 8)” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.