TalentJR apps
Textbook: संस्कृत आमोद – इयत्ता दहावी (Balbharati, official free PDF) · pages 50–52
चिं. वि. जोशी यांच्या 'चिमणराव' कथेचा संस्कृत अनुवाद — सर्कसमध्ये वाघ बनलेल्या चिमणरावाला खरी गाय पळवून लावते; मराठी सरलार्थ, विनोद, क्तवतु रूपे, वाच्यबदल आणि स्वाध्याय.
👋 New here? See how to study this chapter step by step — summary, notes, flashcards, quiz and games.
Explanations: English · मराठी · 🌐 Google Translate: हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original (Sanskrit text is never translated.)
भोजराजाने एकदा 'हरणाला घाबरून सिंह पळतो' अशी निसर्गनियमाविरुद्ध समस्या दिली होती. तशीच उलटी स्थिती चिमणरावाच्या आयुष्यात आली — गायीला घाबरून वाघ पळाला! ही कथा चिं. वि. जोशी यांच्या 'चिमणरावाचे चऱ्हाट' संग्रहातील 'कॅप्टन चिमणराव-स्काउटमास्तर' या कथेचा अनुवाद आहे.
स्काउट म्हणजे बालवीरचमू — मुलांच्या मनात परोपकार, शौर्य, सहकार्य व समाजसेवेचे संस्कार रुजवणारी व्यवस्था. चिमणरावाने असे पथक बनवले आणि सुटीत सर्वजण बनेश्वर गावी शिबिरासाठी गेले.
शिबिराच्या पहिल्याच दिवशी सर्कसचे मालक 'प्रोफेसर सर्कसवाले' आले — त्यांच्या सर्कशीतील गाय, अस्वल व वाघ यांचा 'सहभोजन' कार्यक्रम लोकप्रिय होता; पण वाघ-अस्वल बनणारी दोन माणसे भांडून जखमी झाली होती. त्यांनी दोन बालवीरांची मदत मागितली.
परोपकाराची संधी म्हणून अब्दुल अस्वल आणि चिमणराव स्वतः वाघ बनले. पिंजऱ्यात लोकांनी 'हा कसला वाघ, किती रोड!' अशी चेष्टा केली; एका आईने दगड मारल्यावर वाघ माणसासारखा बोलला आणि ती बाई 'भूत!' म्हणून बेशुद्ध झाली; मुलगा राघू 'आप्पा, चहा घेणार का?' विचारायला आला.
रात्री बारा वाजता सहभोजनात खऱ्या गायीने ओळखले की हे नेहमीचे वाघ-अस्वल नाहीत; तिने शिंगे रोखून हल्ला केला. अस्वल तंबूच्या खांबावर चढले; घाबरलेला वाघ दोन पायांवर 'वाचवा!' म्हणत पळाला. प्रेक्षकांनी त्याला बेदम मारले; जाग आली तेव्हा पुण्याकडे परत जाताना तो पट्ट्यांनी 'सजला' होता.
Get a ✓ Verified tutor for “धेनोर्व्याघ्रः पलायते” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत — धेन्वा किं लक्षितम्?
Answer: इमौ व्याघ्रभल्लूकौ परिचितौ न स्तः इति धेन्वा लक्षितम्।
| संस्कृत शब्द | मराठी अर्थ | पाठात |
|---|---|---|
| बालवीरचमूः | स्काउट पथक | चिमणरावाचे पथक |
| शिबिरम् | शिबिर, कॅम्प | बनेश्वरग्राम |
| पत्रक्रीडा | पत्त्यांचा खेळ | पहिल्या दिवशी दुपारी |
| सहभोजनकार्यक्रमः | प्राण्यांचे एकत्र जेवण | सर्कसचे आकर्षण |
| भल्लूकः | अस्वल | अब्दुलची भूमिका |
| पञ्जरः | पिंजरा | प्रदर्शनापूर्वी |
| पाषाणखण्डाः | दगडाचे तुकडे | महिलेने फेकले |
| शृङ्गे | दोन शिंगे | गायीचा हल्ला |
| पटमण्डपस्तम्भः | तंबूचा खांब | अस्वल चढले |
| उपचारपट्टिकाः | बँडेजच्या पट्ट्या | शेवट |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत — क्रीडायां कौ व्याघ्रं भल्लूकं च नाटयतः?
Answer: क्रीडायां द्वौ बहुरूपधारिणौ नरौ एव व्याघ्रं भल्लूकं च नाटयतः।
2. माध्यमभाषया उत्तरं लिखत — पशूनां सहभोजनसमये कः हास्यपूर्णः अनवस्थाप्रसङ्गः समुत्पन्नः?
Answer: गायीला घाबरून वाघ पळताना पाहून प्रेक्षकांनी गोंधळ केला आणि चिमणरावांना मारले — 'धेनोर्व्याघ्रः पलायते' हा हास्यास्पद प्रसंग घडला.
3. प्रश्ननिर्माणं कुरुत — अ) महिला मयि पाषाणखण्डान् अक्षिपत्। आ) सर्कसस्वामिनः विवशता मया अवगता।
Answer: अ) महिला मयि कान् अक्षिपत्? आ) कस्य विवशता मया अवगता?
4. सूचनानुसारं कृतीः कुरुत — अ) पत्रक्रीडायां मग्नः आसम् अहम्। (बहुवचने) आ) प्रेक्षकाः मां निर्घृणं ताडितवन्तः। (वाच्यपरिवर्तनम्)
Answer: अ) पत्रक्रीडायां मग्नाः आस्म वयम्। आ) प्रेक्षकैः अहं निर्घृणं ताडितः।
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. चिमणराव हे पात्र कोणी निर्माण केले?
Answer: C. लेखकवर्य चि. वि. जोशी.
2. 'बालवीरचमूः' म्हणजे…
Answer: D. स्काउट.
3. शिबिर कोणत्या गावी?
Answer: B. बनेश्वरग्रामम्.
4. सहभोजन कार्यक्रमात कोणते प्राणी?
Answer: A. गौः, भल्लूकः, व्याघ्रः.
5. सर्कशीतील वाघ-अस्वल का येऊ शकले नाहीत?
Answer: D. कलहकारणात् व्रणितौ.
6. चिमणरावाने कोणती भूमिका घेतली?
Answer: D. व्याघ्रस्य अभिनयः.
7. महिला का बेशुद्ध पडली?
Answer: C. मनुष्यवाण्या भाषणेन.
8. सहभोजन कधी झाले?
Answer: C. द्वादशवादने.
9. गायीला कशाची खात्री झाली?
Answer: B. न इमौ परिचितौ.
10. अस्वल कुठे चढले?
Answer: D. पटमण्डपस्तम्भम्.
11. शेवटी गाडी कोणत्या दिशेला निघाली?
Answer: B. पुण्यपत्तनदिशम्.
12. 'दृष्टवती' हे रूप कोणत्या प्रत्ययाचे?
Answer: A. स्त्रीलिंगी भूतकाळ कर्तरी.
13. 'प्रेक्षकाः मां ताडितवन्तः' चे कर्मणि रूप…
Answer: A. कर्ता तृतीया, कर्म प्रथमा.
14. 'चायं पातुम् इच्छति किम्?' — कः कं वदति?
Answer: D. राघु वडिलांना विचारतो.
15. 'कृशः' चा विरुद्धार्थी…
Answer: B. रोड × जाड.
Get a ✓ Verified tutor for “धेनोर्व्याघ्रः पलायते” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise धेनोर्व्याघ्रः पलायते the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे ४५ मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “धेनोर्व्याघ्रः पलायते” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of धेनोर्व्याघ्रः पलायते.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “धेनोर्व्याघ्रः पलायते” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.