TalentJR apps
Textbook: मराठी सुलभभारती – इयत्ता सातवी (Balbharati, official free PDF) · pages 47–51
गुजराती लेखक पन्नालाल पटेल यांची कथा 'अदलाबदल' — होळीच्या दिवशी फाटलेल्या शर्टामुळे संकटात सापडलेल्या मित्रासाठी अमृत आपला शर्ट बदलून देतो. अमृत आणि इसाब यांच्या घट्ट मैत्रीची गोष्ट. (A story of true friendship.) सोपा सारांश, वाक्प्रचार, शुद्धलेखनाचा नियम आणि English help.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
होळीच्या संध्याकाळी गावातील मुले कडुनिंबाच्या झाडाखाली खेळत होती. अमृत आणि इसाब हे जिवलग मित्र आज शिवलेले एकसारखे नवे कपडे घालून आले. दोघांची शाळा, वर्ग, घरे — सगळे सारखे; फरक इतकाच की अमृतला आईवडील होते, इसाबला फक्त वडील.
एका खोडकर मुलाने दोघांना कुस्ती खेळायला सांगितले. नवे कपडे खराब झाले तर आई रागावेल म्हणून अमृतने नकार दिला. तरी केशवने अमृतला ओढून जमिनीवर ढकलले आणि सगळे 'केशव जिंकला' म्हणून ओरडू लागले.
इसाबला हे सहन झाले नाही. त्याने केशवला आव्हान देऊन कुस्तीत चीत केले. खेळ गंभीर झाला म्हणून बाकीची मुले पळाली. पण आता इसाबच्या नव्या शर्टाचा खिसा फाटला होता — वडिलांनी सावकाराकडून कर्ज काढून तो शर्ट घेतला होता!
अमृतने युक्ती केली — दोघांनी शर्टांची अदलाबदल केली. 'तुझे बाबा मारतील' असे इसाब म्हणाला, तेव्हा अमृत म्हणाला, 'मला वाचवायला आई आहे.' अमृतच्या आईने फाटलेला शर्ट पाहून फक्त आठ्या घातल्या आणि तो शिवून दिला.
एका मुलाने अदलाबदल ओळखून टोमणा मारला, म्हणून दोघे घाबरून घरी पळाले. पण इसाबचे वडील हसनभाई यांनी सगळे पाहिले होते. ते अमृतला घेऊन त्याच्या घरी गेले आणि भावुक होऊन म्हणाले, 'आजपासून हा माझाही मुलगा.' अमृतच्या उत्तराने आपल्याला खरे महत्त्व कळले, असे ते म्हणाले. ऐकणारे सगळे हेलावले.
Get a ✓ Verified tutor for “अदलाबदल” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
अमृतने शर्टांची अदलाबदल का केली?
Answer: मित्राला वडिलांचा मार बसू नये म्हणून — फाटलेला शर्ट स्वतः घेतला तर आई आपल्याला वाचवेल, या विश्वासाने अमृतने अदलाबदल केली.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| होळीची संध्याकाळ | मुले कडुनिंबाखाली खेळतात | अमृत-इसाब एकसारख्या कपड्यांत |
| कुस्तीची कल्पना | अमृतचा नकार; केशव त्याला ढकलतो | मुलांचा गोंधळ |
| इसाबची कुस्ती | इसाब केशवला चीत करतो | मुले पळून जातात |
| फाटलेला खिसा | इसाबचा शर्ट फाटतो — कर्जाचा शर्ट | पोटात गोळा |
| अदलाबदल | अमृत-इसाब शर्ट बदलतात | 'मला वाचवायला आई आहे' |
| अमृतचे घर | आई माफ करून शर्ट शिवते | होळीमुळे झोंबाझोंबी |
| हसनभाई | 'आजपासून अमृत माझाही मुलगा' | सगळे हेलावतात |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. प्र. १ आकृती पूर्ण करा: अमृत व इसाब यांच्यात सारख्या असणाऱ्या गोष्टी.
Answer: कपड्यांचा रंग, कपड्यांचा आकार (माप), कापड, शाळा, वर्ग, रस्त्याच्या कोपऱ्यावर समोरासमोर असलेली घरे.
2. प्र. २ घटनाक्रम लावा: (अ) खोडकर कल्पना सुचली (आ) शर्टांची अदलाबदल (इ) मुले निंबाखाली जमली (ई) सर्वजण हेलावले (उ) शेजारच्या बायका जमल्या.
Answer: (इ) → (अ) → (आ) → (उ) → (ई).
3. प्र. ३ योग्य वाक्प्रचार लिहा: (अ) पाहुण्यांना राहण्यासाठी बाबांनी… (आ) छत्री हरवलेली पाहून आईचा… (इ) कुत्र्यांच्या आवाजाने नीताच्या… (ई) करुण कहाणी ऐकून सर्वांची मने…
Answer: (अ) गळ घातली (आ) पारा चढला (इ) पोटात गोळा आला (ई) हेलावून गेली.
4. खेळूया शब्दांशी: (अ) 'अ' व 'ब' गटांच्या जोड्या (नवा, कुस्ती, सुई, होळी / सण, दोरा, खेळ, शर्ट). (आ) अचूक शब्द. (इ) 'करी' प्रत्ययाचे शब्द.
Answer: (अ) नवा — शर्ट; कुस्ती — खेळ; सुई — दोरा; होळी — सण. (आ) व्रात्य, कल्पना, गोष्ट. (इ) शेतकरी, वारकरी, कामकरी, माळकरी, धारकरी.
5. खेळ खेळूया: समानार्थी आणि विरुद्धार्थी शब्द लिहा.
Answer: समानार्थी: मस्तक — डोके; कचरा — केर; रात्र — निशा/रजनी; पाणी — जल/नीर; जनता — लोक; मुलगी — कन्या. विरुद्धार्थी: उद्योगी × आळशी; गरम × थंड; मोठा × लहान; जुने × नवे; होकार × नकार; हसणे × रडणे. (कोड्यातील चौकटींच्या संख्येप्रमाणे योग्य पर्याय निवडा.)
6. विचार करा, सांगा: (१) मित्राने डबा आणला नाही (२) नळ विनाकारण चालू आहे (३) वर्गात कोणी कचरा केला (४) सहलीत मित्र किल्ल्याच्या भिंतीवर नावे लिहितो — तुम्ही काय कराल?
Answer: नमुना उत्तर: (१) माझा डबा मी त्याच्याबरोबर वाटून खाईन. (२) मी लगेच नळ बंद करीन आणि पाणी वाचवण्याबद्दल मित्रांना सांगेन. (३) त्याला प्रेमाने कचरा उचलून कचरापेटीत टाकायला सांगेन; गरज पडली तर मीही मदत करीन. (४) मी त्याला थांबवेन आणि समजावेन की किल्ला हा आपला वारसा आहे; त्यावर लिहिल्याने तो खराब होतो.
7. लिहिते होऊया: 'माझा आवडता मित्र/मैत्रीण' — थोडक्यात माहिती, खेळ आणि आवडणारे गुण.
Answer: नमुना उत्तर: माझी आवडती मैत्रीण सई. आम्ही पहिलीपासून एकाच वर्गात आहोत. सुट्टीत आम्ही लपाछपी, कॅरम आणि बॅडमिंटन खेळतो. सई खूप प्रामाणिक आहे; चुकले तर स्पष्ट सांगते. ती अभ्यासात मदत करते आणि कधीही कोणाची चेष्टा करत नाही — हेच गुण मला सर्वांत जास्त आवडतात.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'अदलाबदल' चे लेखक…
Answer: C. Pannalal Patel, a Gujarati writer.
2. कथा कोणत्या सणाला घडते?
Answer: B. Holi.
3. इसाबला घरी कोण होते?
Answer: A. Only his father.
4. कुस्तीची कल्पना कोणाला सुचली?
Answer: A. A naughty boy.
5. अमृतला जमिनीवर कोणी ढकलले?
Answer: C. Keshav.
6. इसाबने केशवला…
Answer: C. Pinned him down — won.
7. कोणाच्या शर्टाचा खिसा फाटला?
Answer: D. Isab's.
8. इसाबच्या वडिलांनी शर्टासाठी पैसे…
Answer: D. Borrowed from a moneylender.
9. अमृतने अदलाबदल का केली?
Answer: D. To save his friend from a beating.
10. अमृतच्या आईने काय केले?
Answer: B. Forgave him and stitched it.
11. हसनभाई कोण?
Answer: B. Isab's father.
12. 'पोटात गोळा येणे' म्हणजे…
Answer: B. To be very scared.
13. घटनाक्रमात सर्वांत आधी काय घडले?
Answer: B. The boys gathered under the neem tree first.
14. 'करी' प्रत्यय लावून झालेला शब्द…
Answer: A. शेतकरी.
15. अचूक शब्द कोणता?
Answer: C. कल्पना.
Get a ✓ Verified tutor for “अदलाबदल” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise अदलाबदल the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे २५ मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “अदलाबदल” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of अदलाबदल.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “अदलाबदल” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.