TalentJR apps
Textbook: मराठी सुलभभारती – इयत्ता सातवी (Balbharati, official free PDF) · pages 36–39
डॉ. अनुपमा उजगरे यांचा चरित्रपर पाठ — स्वतःचे आयुष्य संकटांनी भरलेले असूनही अनाथ, विधवा, अपंग स्त्रियांचे जीवन घडवणाऱ्या पंडिता रमाबाई. (The inspiring life of Pandita Ramabai, who worked for women's education and self-reliance.) सोपा सारांश, नवीन शब्द, केवलप्रयोगी अव्यये आणि English help.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
कोलकात्यात देशभक्त आनंद मोहन यांनी स्त्रियांसाठी बोलावलेली सभा ही भारतातील स्त्रियांची पहिली सभा होती. रमाबाईंना बंगाली येत नव्हते, म्हणून त्या संस्कृतमधून बोलल्या आणि बंगालीत त्याचा अनुवाद झाला — पहिली स्त्री वक्ता, पहिला तोंडी अनुवाद! (The first women's meeting in India.)
आई, वडील आणि भाऊ गेल्यानंतर एकटेपणा अनुभवून रमाबाईंनी बावीसाव्या वर्षी विद्वान वकील बिपिनबिहारी मेधावी यांच्याशी विवाह केला. दोन वर्षांच्या आतच पती वारले.
सुधारकांच्या विनंतीवरून त्या लहान मुलीसह पुण्यात आल्या. न्यायमूर्ती रानडे यांच्या घरी पहिले व्याख्यान झाले. व्याख्यानाला येणाऱ्या पुरुषाने घरातील एका स्त्रीला सोबत आणावे, अशी अट असे. त्यांनी हंटर कमिशनकडे स्त्रीशिक्षणासाठी शिफारस केली.
अनाथ, अपंग, विधवा स्त्रियांना स्वावलंबी करण्याचे काम त्यांनी ठरवले, पण सुरुवातीला अनेकांना त्याची गरजच पटली नाही. तरी स्त्री-जातीच्या कल्याणाचे व्रत त्यांनी सोडले नाही.
त्यांनी 'मुक्तिमिशन' स्थापन केले. मुलगी मनोरमा ब्रेल लिपी शिकून आल्यामुळे अंध स्त्रियांनाही शिक्षण मिळाले. मिशनमध्ये स्त्रिया अनेक उद्योग शिकल्या. चर्च बांधताना रमाबाईंनी स्वतः आराखडा केला आणि विटांचे घमेले डोक्यावर वाहिले — श्रमप्रतिष्ठेचा धडा दिला.
Get a ✓ Verified tutor for “पंडिता रमाबाई” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
रमाबाई कष्टाळू आणि काटकसरी होत्या, हे कोणत्या प्रसंगावरून दिसते?
Answer: चर्च बांधताना पैसे वाचवण्यासाठी त्यांनी आराखडा स्वतः केला (काटकसर) आणि विटा डोक्यावर वाहून मजुरांबरोबर काम केले (कष्ट).
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| कोलकाता | स्त्रियांची पहिली सभा; संस्कृत भाषण | बंगालीत पहिला तोंडी अनुवाद |
| वय २२ | बिपिनबिहारी मेधावी यांच्याशी विवाह | घरच्यांच्या निधनानंतर |
| दोन वर्षांत | पतीचे निधन | तान्ही मुलगी सोबत |
| पुणे | पहिले व्याख्यान — न्यायमूर्ती रानडे यांच्या घरी | सुधारकांच्या विनंतीवरून |
| हंटर कमिशन | स्त्रीशिक्षणासाठी शिफारस | शिक्षिकांसाठी शिष्यवृत्ती |
| मुक्तिमिशन | स्त्रियांना शिक्षण व उद्योग | स्वावलंबनासाठी |
| मनोरमा | ब्रेल लिपी शिकून परत | अंध स्त्रियांचे शिक्षण |
| प्रार्थनामंदिर | २,५०० लोकांसाठी चर्च; आराखडा स्वतः | विटांचे घमेले डोक्यावर |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. प्र. १ थोडक्यात उत्तरे: (अ) रमाबाईंनी हंटर कमिशनकडे कोणती शिफारस केली? (आ) स्त्रियांवरील त्यांचे अपार प्रेम कोणत्या उद्गारांतून दिसते? (इ) त्या कष्टाळू व काटकसरी होत्या, हे कोणत्या प्रसंगावरून कळते?
Answer: (अ) स्त्रियांनी शिकावे आणि इतरांना शिकवावे; त्यासाठी त्यांना मातृभाषेचे नेमके ज्ञान मिळावे; शिक्षिका होण्यासाठी स्त्रियांना शिष्यवृत्त्या द्याव्यात. (आ) त्या म्हणाल्या की भारतातील सर्व स्त्रिया माझ्यासाठी सारख्या आहेत; शरीरात रक्ताचा थेंब आहे तोपर्यंत मी स्त्रियांच्या कल्याणाच्या कामापासून मागे हटणार नाही — हे काम माझे व्रत आहे. (इ) प्रार्थनामंदिर बांधताना खर्च वाचवण्यासाठी त्यांनी आराखडा स्वतः केला आणि विटांचे घमेले डोक्यावर वाहून बांधकामाला मदत केली.
2. प्र. २ चौकटी पूर्ण करा: (अ) विवाह यांच्याशी — (आ) मुलीचे नाव — (इ) अंधांसाठी लिपी — (ई) सहस्रकातील कर्मयोगिनी —
Answer: (अ) बिपिनबिहारी मेधावी (आ) मनोरमा (इ) ब्रेल लिपी (ई) पंडिता रमाबाई.
3. प्र. ३ मुक्तिमिशनमध्ये स्त्रियांसाठी सुरू केलेल्या लहान उद्योगांची नावे लिहा.
Answer: केळीच्या सोपटापासून टोपल्या, वाखाच्या दोऱ्या, वेताच्या खुर्च्या, लेस-स्वेटर-मोजे विणणे, गाई-बैल-शेळ्या-म्हशी पाळणे, दूधदुभते, कुक्कुटपालन, मैल्यापासून खत, भांड्यांवर नावे घालणे व कल्हई, हातमागावर कापड-सतरंज्या, घाण्यावर तेल, छापखान्यातील काम व पुस्तक बांधणी, दवाखाना, धोबीकाम.
4. प्र. ४ पाठात रमाबाईंसाठी आलेली विशेषणे शोधा.
Answer: कर्मयोगिनी, सत्शील साध्वी, सूर्यकन्या, (पहिली) स्त्री वक्ता, परप्रांतातील परभाषक स्त्री, पंडिता.
5. खेळूया शब्दांशी: (अ) लपलेले शब्द — आराखडा, सुधारक. (इ) पहिले अक्षर बदला — पुस्तक (डोके), समता (माया), घागर (समुद्र), कडक (रस्ता), गाजर (पाळीव प्राणी), प्रवास (घर).
Answer: (अ) आराखडा: आरा, राख, खडा. सुधारक: सुधा, धार, सुधार, धारक. (इ) मस्तक, ममता, सागर, सडक, मांजर, निवास.
6. खेळ खेळूया: चौकटींतील म्हणी ओळखा.
Answer: अति शहाणा त्याचा बैल रिकामा; एक ना धड भाराभर चिंध्या; ऐकावे जनाचे करावे मनाचे; चोर सोडून संन्याशाला फाशी; घरोघरी मातीच्या चुली.
7. योग्य अव्यये घाला: (उभयान्वयी) परंतु, म्हणून, वा, तरी, आणि, किंवा; (केवलप्रयोगी) अरेरे, अबब, शी, चूप.
Answer: (१) मंगल खंजिरी आणि टाळ छान वाजवते. (२) काका आला, परंतु काकी आली नाही. (३) कुंदाचा पाय मुरगळला, म्हणून ती शाळेत येऊ शकली नाही. (४) मला बूट वा चप्पल खरेदी करायची आहे. (५) धोधो पाऊस पडत होता, तरी मुले मैदानावर खेळत होती. (६) तुझी तयारी असो किंवा नसो, तुला गावी जावेच लागेल. केवलप्रयोगी: (अ) अरेरे! (आ) चूप! (इ) शी! (ई) अबब!
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'पंडिता रमाबाई' पाठाच्या लेखिका…
Answer: D. Dr Anupama Ujagare.
2. स्त्रियांची पहिली सभा कोणत्या शहरात?
Answer: A. Kolkata.
3. त्या सभेत रमाबाई कोणत्या भाषेत बोलल्या?
Answer: C. Sanskrit (they did not know Bengali).
4. रमाबाईंचे पती…
Answer: B. Bipin Bihari Medhavi, a lawyer.
5. विवाहाच्या वेळी रमाबाईंचे वय…
Answer: B. Twenty-two.
6. पुण्यातील पहिले व्याख्यान कोणाच्या घरी?
Answer: D. At Justice Ranade's home.
7. व्याख्यानाला येणाऱ्या पुरुषासाठी अट…
Answer: B. Bring one woman from the family.
8. रमाबाईंनी शिफारस कोणाकडे केली?
Answer: B. The Hunter Commission.
9. रमाबाईंनी स्थापन केलेली संस्था…
Answer: B. Mukti Mission (as in the lesson).
10. रमाबाईंच्या मुलीचे नाव…
Answer: A. Manorama.
11. मनोरमा परदेशातून कोणती लिपी शिकून आली?
Answer: B. Braille — for the blind.
12. प्रार्थनामंदिराचा आराखडा कोणी केला?
Answer: A. Ramabai herself, to save money.
13. गृहस्थाने किती रुपये दिले?
Answer: B. Ten thousand.
14. 'पराङ्मुख' म्हणजे…
Answer: A. Turned away.
15. खालीलपैकी केवलप्रयोगी अव्यय…
Answer: D. बापरे expresses a feeling.
Get a ✓ Verified tutor for “पंडिता रमाबाई” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise पंडिता रमाबाई the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे २५ मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “पंडिता रमाबाई” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of पंडिता रमाबाई.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “पंडिता रमाबाई” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.