पंडिता रमाबाईClass 7 Marathi Chapter 10 Notes – Maharashtra Board

Textbook: मराठी सुलभभारती – इयत्ता सातवी (Balbharati, official free PDF) · pages 36–39

डॉ. अनुपमा उजगरे यांचा चरित्रपर पाठ — स्वतःचे आयुष्य संकटांनी भरलेले असूनही अनाथ, विधवा, अपंग स्त्रियांचे जीवन घडवणाऱ्या पंडिता रमाबाई. (The inspiring life of Pandita Ramabai, who worked for women's education and self-reliance.) सोपा सारांश, नवीन शब्द, केवलप्रयोगी अव्यये आणि English help.

🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা

🎧 Listen to the summary

Summary: पंडिता रमाबाई

कोलकात्यात देशभक्त आनंद मोहन यांनी स्त्रियांसाठी बोलावलेली सभा ही भारतातील स्त्रियांची पहिली सभा होती. रमाबाईंना बंगाली येत नव्हते, म्हणून त्या संस्कृतमधून बोलल्या आणि बंगालीत त्याचा अनुवाद झाला — पहिली स्त्री वक्ता, पहिला तोंडी अनुवाद! (The first women's meeting in India.)

आई, वडील आणि भाऊ गेल्यानंतर एकटेपणा अनुभवून रमाबाईंनी बावीसाव्या वर्षी विद्वान वकील बिपिनबिहारी मेधावी यांच्याशी विवाह केला. दोन वर्षांच्या आतच पती वारले.

सुधारकांच्या विनंतीवरून त्या लहान मुलीसह पुण्यात आल्या. न्यायमूर्ती रानडे यांच्या घरी पहिले व्याख्यान झाले. व्याख्यानाला येणाऱ्या पुरुषाने घरातील एका स्त्रीला सोबत आणावे, अशी अट असे. त्यांनी हंटर कमिशनकडे स्त्रीशिक्षणासाठी शिफारस केली.

अनाथ, अपंग, विधवा स्त्रियांना स्वावलंबी करण्याचे काम त्यांनी ठरवले, पण सुरुवातीला अनेकांना त्याची गरजच पटली नाही. तरी स्त्री-जातीच्या कल्याणाचे व्रत त्यांनी सोडले नाही.

त्यांनी 'मुक्तिमिशन' स्थापन केले. मुलगी मनोरमा ब्रेल लिपी शिकून आल्यामुळे अंध स्त्रियांनाही शिक्षण मिळाले. मिशनमध्ये स्त्रिया अनेक उद्योग शिकल्या. चर्च बांधताना रमाबाईंनी स्वतः आराखडा केला आणि विटांचे घमेले डोक्यावर वाहिले — श्रमप्रतिष्ठेचा धडा दिला.

Key points to remember

  • लेखिका: डॉ. अनुपमा उजगरे (जन्म १९४९) — 'सांगी', 'पश्चात' काव्यसंग्रह; 'पंडिता रमाबाई' इ. चरित्रे
  • भारतातील स्त्रियांची पहिली सभा — कोलकाता, आनंद मोहन यांनी बोलावलेली
  • त्या सभेत रमाबाईंचे संस्कृत भाषण; बंगालीत अनुवाद
  • पती: बिपिनबिहारी मेधावी, विद्वान वकील; लग्नाच्या वेळी रमाबाई २२ वर्षांच्या
  • पुण्यातील पहिले व्याख्यान: न्यायमूर्ती रानडे यांच्या घरी
  • हंटर कमिशनकडे शिफारस: स्त्रियांनी शिकावे-शिकवावे, मातृभाषेचे अचूक ज्ञान, शिक्षिकांसाठी शिष्यवृत्ती
  • संस्था: मुक्तिमिशन — स्त्रियांना शिक्षण आणि उद्योग
  • मुलगी मनोरमा — ब्रेल लिपी शिकून आली; अंध स्त्रियांचे शिक्षण सुरू
  • चर्च (प्रार्थनामंदिर) — अडीच हजार लोकांसाठी; आराखडा रमाबाईंचा
  • मूल्ये: जिद्द, सेवा, स्वावलंबन, काटकसर, श्रमप्रतिष्ठा
Want a teacher to explain पंडिता रमाबाई?

Get a ✓ Verified tutor for “पंडिता रमाबाई” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.

Get a tutor for this chapter →

👩‍🏫 Class 7 Marathi classes — live online, request a call back

Prefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.

Live online classesSmall groups or 1:1 with a teacher, from home, any city.
We call you backOur team asks what your child needs, then shares timings and fees.
Home tutor?We are still building our list of home tutors — ask on the call if there is one near you.

Keep learning