TalentJR apps
Textbook: मराठी सुलभभारती – इयत्ता सातवी (Balbharati, official free PDF) · pages 40–42
कवयित्री अस्मिता जोगदंड-चांदणे यांची 'लेक' ही कविता — घरातील मुलगी (लेक) म्हणजे घराचा आनंद, प्रकाश आणि आशा. (A poem on how a daughter fills the home with joy.) सोपा अर्थ, नवीन शब्द, विलोमपद, केवलप्रयोगी अव्ययांचे प्रकार आणि English help.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
'लेक' ही कविता अस्मिता जोगदंड-चांदणे यांची आहे. 'लेक' म्हणजे मुलगी (daughter). मुलगी घरात असली की घर हसरे, प्रसन्न आणि बोलके होते, असे कवयित्री सांगतात.
कवयित्री मुलीची तुलना सुंदर गोष्टींशी करतात — लालसर चमकणारे सोने (कुंदन), हिरवे गोंदण, झाडाची कोवळी पालवी आणि सुगंधी चंदन.
मुलगी घरात असली की मनातली सगळी काळजी दूर होते आणि घरात रोज दिवा लागतो; पण ती नसली की मन तिची वाट पाहते, वेळ थांबल्यासारखा वाटतो आणि मन उदास होते.
ती बोलक्या चिमणीसारखी घरभर हसत-खेळत असते; थोडे रागावले की रुसून बसते. सारे जग रुसले तरी चालेल, पण आपली ही नाजूक पाकळी रुसू नये, असे कवयित्रीला वाटते.
निसर्गाची भाषा फक्त लेकीला कळते — अंधाऱ्या रात्रीलाही सकाळची आशा असते, तशी लेक घरासाठी आशेचा किरण आहे. 'मुलगा-मुलगी एकसमान' हा संदेशही पाठात आहे.
Get a ✓ Verified tutor for “लेक (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
कवयित्रीने लेकीला 'बोलकी चिमणी' का म्हटले आहे?
Answer: चिमणी जशी सतत चिवचिवाट करत असते, तशी लेक घरभर बोलत, हसत वावरते आणि घराला जिवंतपणा देते; म्हणून तिला बोलकी चिमणी म्हटले आहे.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| कडवे १ | लेक = कुंदन, गोंदण, पालवी, चंदन | मौल्यवान लेक |
| कडवे २ | लेक असली की काळजी मिटते, समई पेटते | घर उजळते |
| कडवे ३ | लेक नसली की आस, वेळ थांबतो, मन उदास | ओढ |
| कडवे ४ | बोलकी चिमणी — हसते, रुसते | निरागसपणा |
| कडवे ५ | जग रुसले तरी चालेल, लेक रुसू नये | माया |
| कडवे ६ | लेकीला निसर्गाची भाषा कळते; रात्रीला सकाळची आशा | आशा |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. प्र. १ एक-दोन वाक्यांत: (अ) लेक घरात नसताना कवयित्रीला कसे वाटते? (आ) लेकीला 'बोलकी चिमणी' का म्हटले? (इ) लेक केव्हा रुसते?
Answer: (अ) लेक घरी नसली की कवयित्रीच्या मनाला तिची ओढ लागते; वेळ पुढे सरकतच नाही असे वाटते आणि मन उदास होते. (आ) चिमणीसारखी ती सतत बोलते, घरभर हसत-खेळत असते, म्हणून. (इ) तिला थोडे रागावले की ती लगेच रुसून बसते.
2. प्र. २ आकृत्या पूर्ण करा: (अ) कवयित्रीला जाणवलेली लेकीची विविध रूपे (आ) लेक घरात असल्याचे फायदे.
Answer: (अ) तांबडे कुंदन, हिरवे गोंदण, झाडाची पालवी, हाडाचे चंदन, बोलकी चिमणी, पाकळी. (आ) मनाची सर्व काळजी मिटते; घरात रोज समई पेटते (घर उजळते); घर हसरे-बोलके राहते; निसर्गाची भाषा आणि आशा घरात येते.
3. प्र. ३ तुमची लाडकी ताई घरात नसली तर तुम्हांला काय वाटते?
Answer: नमुना उत्तर: ताई मामाकडे गेली की घर खूप शांत वाटते. माझ्याशी खेळायला, गोष्ट सांगायला कोणी नसते. अभ्यासात अडले तर कोणाला विचारू, असा प्रश्न पडतो. रात्री तिच्याशी गप्पा मारल्याशिवाय झोपही नीट येत नाही. ती परत कधी येते, याची मी वाट पाहतो.
4. प्र. ४ पाठ २ ते ११ मधील नवीन शब्द शब्दकोशाप्रमाणे लावा. (या पाठातील शब्दांनी करून दाखवा.)
Answer: नमुना उत्तर (या पाठातील शब्द): आस, उदास, ऊर, कुंदन, गोंदण, चंदन, चिमणी, पर्वा, पाकळी, पालवी, लेक, समई. असेच पाठ २ ते ११ मधील सर्व नवीन शब्द क्रमाने वहीत लिहा.
5. खेळूया शब्दांशी (अ): शेवट समान असणारे कवितेतील शब्द लिहा. उदा. कुंदन – गोंदण, चंदन.
Answer: मिटते – पेटते; उरास – उदास; हसते – बसते; भाषा – आशा; करू नये – रुसू नये.
6. चित्रे पाहून भावना व्यक्त करणारी वाक्ये लिहा (ससा, नवा फ्रॉक घातलेली मुलगी, ठेच लागलेला पाय).
Answer: नमुना उत्तर: अबब! किती वेगाने धावतोय हा ससा! अहाहा! किती सुंदर फ्रॉक आहे माझा! आई गं! दगडाची ठेच लागली, खूप दुखतंय.
7. विलोमपद तयार करा.
Answer: नमुना उत्तर: उलटे वाचले तरी तसेच राहणारे शब्द — सरस, कनक, जलज, नवीन, काका, मामा. असे शब्द जोडून छोटे वाक्य करून पाहा. पुस्तकातील वाक्ये: 'टेप आणा आपटे', 'हाच तो चहा', 'ती होडी जाडी होती' — अक्षरे उलट्या क्रमाने वाचून खात्री करा.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'लेक' कवितेच्या कवयित्री…
Answer: B. Asmita Jogdand-Chandane.
2. 'लेक' म्हणजे…
Answer: B. Daughter.
3. लेक असली की घरात रोज काय पेटते?
Answer: D. An oil lamp — the home is bright.
4. लेक नसली की मन…
Answer: B. Sad.
5. कवयित्रीने लेकीला कोणत्या पक्ष्याची उपमा दिली?
Answer: A. A chatty sparrow.
6. लेक केव्हा रुसते?
Answer: D. When scolded a little.
7. 'पालवी' म्हणजे…
Answer: A. Fresh new leaves.
8. 'ऊर' म्हणजे…
Answer: C. Heart.
9. लेकीला कोणती भाषा कळते?
Answer: A. The language of nature.
10. काळ्या रात्रीला कशाची आशा असते?
Answer: B. Of morning.
11. 'कुंदन' शी यमक जुळणारा शब्द…
Answer: B. कुंदन – चंदन.
12. विलोमपद कोणते?
Answer: B. Reads the same backwards.
13. 'अबब' हे कोणत्या प्रकारचे अव्यय?
Answer: B. Expresses surprise.
14. 'शाबास' हे…
Answer: D. Expresses praise.
15. पाठातील संदेश…
Answer: D. Boys and girls are equal.
Get a ✓ Verified tutor for “लेक (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise लेक (कविता) the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे २० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “लेक (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of लेक (कविता).
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “लेक (कविता)” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.