TalentJR apps
Textbook: मराठी सुलभभारती – इयत्ता सातवी (Balbharati, official free PDF) · pages 7–9
ज्ञानेश्वर कोळी यांची शेतकऱ्याच्या आनंदाची कविता — शेतात भरपूर धान्य पिकले, अंगणात धान्याच्या राशी पडल्या, आणि शेतकऱ्याचे मन आनंदाने भरून गेले. (A farmer's joy at a good harvest.) सोपा भावार्थ, स्वाध्याय, समूहदर्शक शब्द आणि English help.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
'माझ्या अंगणात' ही कविता ज्ञानेश्वर कोळी यांनी लिहिली आहे. शेतकरी रात्रंदिवस शेतात कष्ट करतो; जेव्हा भरपूर पीक येते, तेव्हा त्याला खूप आनंद होतो. त्या आनंदाचे वर्णन या कवितेत आहे. (A poem about a farmer's happy feelings.)
गहू आणि ज्वारीचे दाणे मोत्यांसारखे शेतात पसरले आहेत. ते अंगणात आल्यावर जणू अंगणात लख्ख चांदणे पडले आहे, असे कवीला वाटते.
काळ्या मातीतून मोती-पोवळ्यांसारखे धान्य पिकले आहे. अंगणात रानातील फळांची (रानमेव्याची) रास ऐटीत डोलते आहे.
रानमेवा एकमेकांना दिल्या-घेतल्याने वाढतो, म्हणून सगळ्यांनी तो प्रेमाने वाटून खावा, असे कवी सांगतो. दमून आलेल्या जिवाला आई प्रेमाने घास भरवते — दुधावरच्या सायीसारखी ती माया आहे.
आज अंगणात पक्षी दाणे टिपायला येतात; ते उडून दूर गेले की कवीच्या डोळ्यांत पाणी येते. या कवितेत आनंद, वाटून खाण्याची वृत्ती, आईची माया आणि पक्ष्यांवरील प्रेम दिसते.
Get a ✓ Verified tutor for “माझ्या अंगणात (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
'आणि माझ्या अंगणात लख्ख चांदणं पडलं' — याचा अर्थ काय?
Answer: धान्याच्या पांढऱ्या चमकदार राशींमुळे अंगण चांदण्यासारखे उजळले — शेतकऱ्याचा आनंद दिसतो.
'दिला-घेतला वाढतो' यातून कोणता संदेश मिळतो?
Answer: आपल्याकडची चांगली गोष्ट इतरांना दिली की प्रेम, आनंद आणि समृद्धी वाढते — म्हणून वाटून खावे.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| कडवे १ | मोत्यांसारखे धान्य; अंगणात चांदणे | गहू, ज्वारी |
| कडवे २ | काळ्या मातीतून मोती-पोवळ्यांची रास | रानमेव्याची मिजास |
| कडवे ३ | दिल्या-घेतल्याने रानमेवा वाढतो | गुण्यागोविंदाने खावा |
| कडवे ४ | थकलेल्या जिवाला आई घास भरवते | दुधातली साय |
| कडवे ५ — ओळ १, २ | पाखरे अंगणात दाणे टिपतात | birds come |
| कडवे ५ — ओळ ३, ४ | पाखरे उडून गेली की डोळ्यांत पाणी | आसू गालावर |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. स्वाध्याय प्र. १: (अ) कवीच्या अंगणात कशाकशाची रास पडते? (आ) रानमेवा कुठे उगवला आहे? (इ) कवी गुण्यागोविंदाने रानमेवा खायला का सांगतो? (ई) कवीच्या अंगणात पाखरे का येतात?
Answer: (अ) गहू आणि ज्वारीच्या मोत्यासारख्या दाण्यांची, म्हणजे मोती-पोवळ्यांसारख्या धान्याची रास अंगणात पडते. (आ) रानमेवा रानात, काळ्याशार मातीत उगवला आहे. (इ) रानमेवा दिल्या-घेतल्याने वाढतो; वाटून खाल्ल्याने प्रेम आणि आनंद वाढतो, म्हणून सर्वांनी मिळून तो खावा, असे कवी सांगतो. (ई) अंगणात धान्य पसरलेले आहे; ते दाणे टिपायला पाखरे येतात.
2. स्वाध्याय प्र. २: खालील अर्थाच्या कवितेतील ओळी शोधा — (अ) गहू, ज्वारीच्या राशी शेतात पडल्या. (आ) काळ्याभोर मातीतून भरपूर धान्य पिकते. (इ) दमून आल्यावर आई घास भरवते. (ई) रानमेवा देत-घेत आनंदाने खाऊया.
Answer: (अ) पहिले कडवे — 'गहू शाळवाचं मोती / काळ्या रानात सांडलं'. (आ) दुसरे कडवे — 'काळ्याशार मातीतुनी / मोती-पवळ्याची रास'. (इ) चौथे कडवे — 'जीव दमतो, शिणतो / घास भरवते माय'. (ई) तिसरे कडवे — 'दिला-घेतला वाढतो… गुण्यागोविंदानं खावा'.
3. खेळूया शब्दांशी: (अ) योग्य पर्याय निवडा — (१) मोती-पवळ्याची… (मिजास, आस, रास) (२) जशी दुधातली… (माय, साय, जाय) (३) आसू येती… (गालावर, सारेजण, घरट्यात). (इ) शेवट समान असणारे शब्द — सांडलं, रास, माय.
Answer: (अ) (१) रास (२) साय (३) गालावर. (इ) सांडलं — पडलं; रास — मिजास; माय — साय.
4. समूहदर्शक शब्द लिहा: लाकडाची…, पक्ष्यांचा…, केळीचा…, प्राण्यांचा…, मुलांचा…, द्राक्षांचा… ; आणि प्रमाणभाषेतील शब्द लिहा: खावा, माय, घरामंदी, आसू.
Answer: लाकडाची मोळी, पक्ष्यांचा थवा, केळीचा घड, प्राण्यांचा कळप, मुलांचा घोळका, द्राक्षांचा घड (घोस). प्रमाणभाषा: खावा — खावे; माय — आई; घरामंदी — घरामध्ये; आसू — अश्रू.
5. खेळ: 'स' चा शब्दपंखा पूर्ण करा — (१) वर्णमालेतील बत्तिसावे अक्षर (२) जंगलातील भित्रा प्राणी (३) नेहमी (४) एक शीतपेय (५) रस्ता (६) उत्सव (७) ढीग यासाठी कवितेतील शब्द.
Answer: (१) स (२) ससा (३) सतत (४) सरबत (५) सडक (६) सण (७) रास.
6. नमुना उत्तर: तुम्ही पाहिलेल्या एखाद्या धान्याच्या शेताचे थोडक्यात वर्णन लिहा (स्वाध्याय प्र. ३).
Answer: नमुना उत्तर: सुट्टीत मी मामाच्या गावी गव्हाचे शेत पाहिले. सोनेरी ओंब्या वाऱ्यावर डोलत होत्या. शेताच्या कडेला बाभळीची झाडे होती आणि त्यांवर चिमण्या किलबिलत होत्या. मामा आणि मजूर कापणी करत होते. धान्याने भरलेले शेत पाहून सगळ्यांचे चेहरे आनंदाने फुलले होते.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'माझ्या अंगणात' चे कवी…
Answer: B. Dnyaneshwar Koli.
2. 'शाळवाचं मोती' म्हणजे…
Answer: A. Jowar grains.
3. अंगणात काय पडल्यासारखे वाटले?
Answer: B. Bright moonlight.
4. मोती-पवळ्याची रास कुठून आली?
Answer: D. From the black soil.
5. 'मिजास' म्हणजे…
Answer: A. Pride, show.
6. रानमेवा कसा वाढतो?
Answer: D. By giving and sharing.
7. रानमेवा कसा खायला सांगितले आहे?
Answer: C. Together, happily.
8. थकलेल्या जिवाला घास कोण भरवते?
Answer: B. Mother.
9. आईच्या मायेची उपमा…
Answer: B. Cream on milk.
10. अंगणात दाणे कोण टिपतात?
Answer: D. Birds.
11. कवीच्या गालावर आसू केव्हा येतात?
Answer: B. When the birds fly away.
12. 'रास' शब्दाचा अर्थ…
Answer: A. Heap.
13. 'घरामंदी' चे प्रमाणभाषेतील रूप…
Answer: C. Inside the house.
14. 'माय' शी यमक जुळणारा शब्द…
Answer: D. माय – साय.
15. पक्ष्यांच्या समूहाला काय म्हणतात?
Answer: A. A flock — थवा.
Get a ✓ Verified tutor for “माझ्या अंगणात (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise माझ्या अंगणात (कविता) the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे २० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “माझ्या अंगणात (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of माझ्या अंगणात (कविता).
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “माझ्या अंगणात (कविता)” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.