TalentJR apps
Textbook: मराठी सुलभभारती – इयत्ता सातवी (Balbharati, official free PDF) · pages 10–14
शाळेची सहल परत येत असताना डोंगराच्या पायथ्याशी वणवा दिसतो. चौदा वर्षांचा गोपाळ गाडीतून उडी मारतो आणि आग विझवायला धावतो — त्याच्या धाडसाची ही गोष्ट. (A brave schoolboy fights a forest fire.) सोपा अर्थ, स्वाध्याय, उपसर्ग, क्रियाविशेषण, अग्निशमन सेवा आणि English help.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
लक्ष्मीकमल गेडाम यांच्या या पाठात नागपूर जिल्ह्यातील नरखेड तालुक्याच्या मोहदी गावाची गोष्ट आहे. गावापासून आठ-दहा किलोमीटरवर कर्णागड नावाचा जुना (पौराणिक) गड आहे आणि त्याच्या पायथ्याशी मंदाकिनी नदी वर्षभर वाहते.
वार्षिक परीक्षेनंतर उन्हाळ्यात मोहदीच्या माध्यमिक शाळेची सहल कर्णागडावर गेली. दिवसभर मजा करून सगळे संध्याकाळी गाडीत बसून परत निघाले, तेव्हा घाटाच्या खाली वणवा (जंगलातील आग) दिसला.
ड्रायव्हरने गाडी वेगाने पुढे नेली, पण चौदा वर्षांचा गोपाळ 'गाडी थांबवा, आग विझवली पाहिजे' असे ओरडून गाडीतून उतरला. शेतात नदीतून पाणी आणणारा रबरी पाइप तो पूर्ण ताकदीने आगीकडे ओढू लागला. शिक्षकांना हे वेडेपणाचे वाटले. (Gopal jumps out to fight the fire.)
एक गुराखी म्हणाला — जंगल आम्हा आदिवासींना पोसते, त्याला आगीत सोडून कसे जायचे? गोपाळ म्हणाला — माणसे असोत की जनावरे, त्यांना वाचवलेच पाहिजे. मग सगळी मुले आणि शिक्षक मदतीला धावले. दुसऱ्या गाडीतील एका गृहस्थांनी फोन करून अग्निशमन दलाला बोलावले.
वीस मिनिटांत नरखेडहून अग्निशमन दलाच्या दोन गाड्या आल्या आणि आग पूर्ण विझली. गुराख्यांनी आभार मानले; शिक्षकांनी गोपाळच्या निःस्वार्थ धाडसाचे कौतुक केले. दुसऱ्या दिवशी वर्तमानपत्रात बातमी आली आणि सगळ्यांनी गोपाळचे कौतुक केले.
Get a ✓ Verified tutor for “गोपाळचे शौर्य” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
शिक्षकांना गोपाळचे वागणे आधी वेडेपणा का वाटले?
Answer: एवढी मोठी आग एका मुलाने पाइपने विझवणे अशक्य आहे, असे शिक्षकांना वाटले; म्हणून त्यांनी त्याला वेडा म्हटले.
आग लागल्याचे दिसले तर अग्निशमन दलाला कसे कळवाल?
Answer: १०१ वर फोन करून ठिकाणाचा पत्ता आणि आगीची थोडक्यात माहिती द्यायची; नंतर दलाच्या कामात अडथळा आणायचा नाही.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| वार्षिक परीक्षेनंतर | मोहदीच्या शाळेची सहल कर्णागडावर | उन्हाळा |
| संध्याकाळ | सगळे गाडीत बसून परत निघाले | सूर्यास्ताआधी घरी |
| घाटातून उतरताना | पायथ्याशी वणवा दिसला | ड्रायव्हरने वेग वाढवला |
| गोपाळची उडी | पाण्याचा रबरी पाइप आगीकडे ओढला | सगळे हसले |
| सगळे मदतीला | गुराखी, मुले, शिक्षक, गृहस्थ | अग्निशमन दलाला फोन |
| वीस मिनिटांत | नरखेडहून दोन अग्निशमन गाड्या | आग पूर्ण विझली |
| दुसरा दिवस | वर्तमानपत्रात बातमी | गोपाळचे कौतुक |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. स्वाध्याय प्र. १: (अ) कर्णागड कुठे वसलेला आहे? (आ) 'गाडी थांबवा' असे गोपाळ का ओरडला? (इ) गोपाळने आग विझवण्यासाठी काय केले? (ई) आग वेळेवर विझली नसती तर कोणते नुकसान झाले असते?
Answer: (अ) नागपूर जिल्ह्यातील नरखेड तालुक्याच्या मोहदी गावापासून आठ-दहा किलोमीटरवर कर्णागड आहे; त्याच्या पायथ्याशी मंदाकिनी नदी वाहते. (आ) घाटाच्या खाली वणवा पेटला होता; ती आग विझवलीच पाहिजे, असे त्याला वाटले, म्हणून तो ओरडला. (इ) त्याने गाडीतून उडी मारली आणि रस्त्याजवळच्या शेतात नदीचे पाणी आणणारा लांब रबरी पाइप पूर्ण ताकदीने आगीच्या दिशेने ओढून आणला. (ई) गडावरची झाडे-झुडपे जळून गेली असती, गुरे आणि गुराख्यांचे जीव धोक्यात आले असते, पक्षी-प्राणी आगीत सापडले असते.
2. स्वाध्याय प्र. २: कोण, कोणास म्हणाले? (अ) 'अरे वेड्या, ही जंगलाची आग…' (आ) 'माणसं असो का जनावरं…' (इ) 'पण साहेब, हे कसं शक्य आहे?…'
Answer: (अ) शिक्षक गोपाळला म्हणाले. (आ) गोपाळ गुराख्याला म्हणाला. (इ) शिक्षक दुसऱ्या गाडीतील गृहस्थांना म्हणाले.
3. नमुना उत्तर: स्वाध्याय प्र. ३ — गोपाळचा कोणता गुण तुम्हांला आवडला? का?
Answer: नमुना उत्तर: मला गोपाळचे निःस्वार्थ धाडस आवडले. सगळे त्याला हसत होते, तरी तो थांबला नाही. स्वतःचा विचार न करता तो जंगल, गुरे आणि माणसे वाचवण्यासाठी धावला. त्याच्या एका पावलामुळे सगळे मदतीला आले आणि मोठे नुकसान टळले.
4. खेळूया शब्दांशी: (आ) योग्य शब्द भरा — (अकल्पित, कौतुकास्पद, प्रत्यक्षदर्शी, पोशिंदा): (अ) सचिनच्या फलंदाजीचे अनेक … साक्षीदार आहेत. (आ) भूजची भूकंपाची घटना … होती. (इ) शेतकऱ्याला भारताचा … म्हणतात. (ई) … काम करणारा विद्यार्थी सर्वांना आवडतो.
Answer: (अ) प्रत्यक्षदर्शी (आ) अकल्पित (इ) पोशिंदा (ई) कौतुकास्पद.
5. अधोरेखित शब्दांच्या जाती ओळखा: (अ) कर्णागड नावाचा एक पौराणिक गड आहे. (आ) ड्रायव्हरने लगेच गाडीचा वेग वाढवला. (इ) तो लांब पाइप गोपाळने ओढत आणला. (ई) सर्वांचेच चेहरे उजळले होते.
Answer: (अ) नाम: कर्णागड, गड; विशेषण: पौराणिक; क्रियापद: आहे. (आ) नाम: ड्रायव्हर, गाडी, वेग; क्रियापद: वाढवला. (इ) सर्वनाम: तो; विशेषण: लांब; नाम: पाइप, गोपाळ; क्रियापद: आणला. (ई) सर्वनाम: सर्वांचेच; नाम: चेहरे; क्रियापद: उजळले होते.
6. उपसर्ग आणि क्रियाविशेषण: (१) 'बिन' आणि 'परा' लावून शब्द लिहा. (२) योग्य क्रियाविशेषण भरा (समोरून, सगळीकडे, पूर्वी, घटाघटा): … वाहतुकीची साधने कमी होती; मी … पाणी प्यायलो; मला आई … येताना दिसली; … हिरवेगार गवत उगवले होते.
Answer: (१) बिन — बिनचूक, बिनधास्त, बिनविरोध; परा — पराक्रम, पराभव, पराजय. (२) पूर्वी; घटाघटा; समोरून; सगळीकडे.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'गोपाळचे शौर्य' च्या लेखिका…
Answer: B. Laxmikamal Gedam.
2. मोहदी गाव कोणत्या तालुक्यात आहे?
Answer: A. Narkhed taluka, Nagpur district.
3. कर्णागडाच्या पायथ्याशी कोणती नदी?
Answer: B. Mandakini.
4. गोपाळचे वय…
Answer: B. Fourteen.
5. 'वणवा' म्हणजे…
Answer: D. Forest fire.
6. गोपाळने आग विझवायला काय ओढले?
Answer: B. A rubber water pipe.
7. 'अरे वेड्या…' असे कोण म्हणाले?
Answer: B. The teacher said it to Gopal.
8. 'माणसं असो का जनावरं…' कोण कोणास म्हणाले?
Answer: D. Gopal to the cowherd.
9. अग्निशमन दलाला कोणी बोलावले?
Answer: B. The gentleman from the second vehicle.
10. अग्निशमन दलाच्या किती गाड्या आल्या?
Answer: B. Two.
11. 'पोशिंदे' म्हणजे…
Answer: D. Providers.
12. अग्निशमन दलाचा करमुक्त क्रमांक…
Answer: B. 101.
13. 'गैर' उपसर्ग असलेला शब्द…
Answer: C. गैरसमज.
14. 'सभोवार दाट झाडी होती' — क्रियाविशेषण…
Answer: D. Place adverb.
15. 'शेतकऱ्याला भारताचा … म्हणतात' — योग्य शब्द…
Answer: D. The farmer feeds the nation.
Get a ✓ Verified tutor for “गोपाळचे शौर्य” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise गोपाळचे शौर्य the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे ३० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “गोपाळचे शौर्य” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of गोपाळचे शौर्य.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “गोपाळचे शौर्य” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.