TalentJR apps
Textbook: मराठी सुलभभारती – इयत्ता सातवी (Balbharati, official free PDF) · pages 28–30
कवी कल्याण इनामदार यांची 'शब्दांचे घर' ही कविता — शब्द, अक्षरे, काना-मात्रा आणि विरामचिन्हे एका घरात कुटुंबासारखी राहतात, अशी सुंदर कल्पना. (A poem that imagines words living together in a lovely house.) सोपा अर्थ, नवीन शब्द, स्वाध्याय आणि English help.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
'शब्दांचे घर' ही कविता कल्याण इनामदार यांची आहे. (A poem by Kalyan Inamdar.) ही कविता पुस्तकाच्या भाग – २ ची पहिली कविता आहे.
कवी शब्दांच्या जगाला एक सुंदर घर मानतात. त्या घरात कोमल, गोड स्वर (sounds) राहतात. (Words are imagined as a happy family living in one house.)
घरात काना, मात्रा, वेलांटी एकत्र असतात; सगळी अक्षरे मिळून-मिसळून खेळतात आणि विरामचिन्हेही (punctuation marks) सतत त्यांच्या सोबत असतात.
कधी कधी शब्दांमध्ये थोडी कुरबुर होते, पण तीही गोड वाटते. प्रत्येक शब्दाला स्वतःचा अर्थ असतो आणि आनंद-दुःख दोन्ही व्यक्त करता येतात.
शब्द एकमेकांच्या कानात कुजबुजतात तेव्हा मनात नवा विचार उगवतो, कविता सुचते आणि मनभर गाणे पसरते. भाषेमुळेच आपण विचार आणि भावना सांगू शकतो.
Get a ✓ Verified tutor for “शब्दांचे घर (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
'घरात होता, काना-मात्रा-वेलांटीचा मेळ' — या ओळीचा अर्थ काय?
Answer: शब्दांच्या घरात काना, मात्रा आणि वेलांटी ही सगळी चिन्हे मिळून-मिसळून राहतात — they all live together happily.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| ध्रुवपद | शब्दांचे सुंदर घर, त्यात कोमल स्वर | प्रत्येक कडव्यानंतर पुन्हा |
| कडवे १ | काना-मात्रा-वेलांटी एकत्र; अक्षरे खेळतात | विरामचिन्हांची सोबत |
| कडवे २ | शब्दांची गोड कुरबुर; प्रत्येकाचा वेगळा अर्थ | सुख-दुःखाची जाणीव |
| कडवे २ | शब्दांतील अंतर जपणारे रेषांचे छप्पर | शिरोरेषेची कल्पना |
| कडवे ३ | कानोकानी कुजबुज — मनात नवा अंकुर | नवा विचार सुचतो |
| कडवे ३ | कवितेची ओढ, मनभर पसरणारे गाणे | भाषेचा आनंद |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. प्र. १ कोण ते लिहा: (अ) शब्दांच्या घरात राहणारे (आ) घरात मिळून खेळणारे (इ) अवतीभवती झिरपणारे
Answer: (अ) हळवे स्वर (आ) सगळी अक्षरे — अक्षर-खेळ (इ) काळीजभर गाणे.
2. प्र. २ ओळी पूर्ण करा: (१) 'घरात होता…' (२) 'एखाद्याची…' (३) 'कानोकानी…' — या कडव्यांचा अर्थ स्वतःच्या शब्दांत लिहा.
Answer: (१) घरात काना-मात्रा-वेलांटी एकत्र होत्या आणि अक्षरे मिळून खेळत होती. (२) एखाद्या शब्दाची चिडचिडही गोड वाटते; प्रत्येक शब्दाचा वेगळा अर्थ असतो आणि त्यातून सुख-दुःख कळते. (३) शब्द हळूच बोलले की मनात नवा विचार उगवतो आणि कवितेची ओढ लागते. (ओळी पुस्तकातून पाठ करून लिहा.)
3. खेळूया शब्दांशी (अ): अर्थपूर्ण शब्द बनवा — (१) सफुधुस (२) रकुअं (३) कानीनोका
Answer: (१) धुसफुस (२) अंकुर (३) कानोकानी.
4. खेळूया शब्दांशी (आ): कवितेतील विशेषणे लिहा — ….घर, ….स्वर, ….अंकुर, ….वाट
Answer: सुंदर घर, हळवे स्वर, मनकोवळा अंकुर, मोकळी वाट.
5. खेळूया शब्दांशी (इ): शब्दसाखळी पूर्ण करा — सुनीता → तारा → राघवेंद्र → द्रव → वजन → नमन → …
Answer: नमुना उत्तर: नमन → नदी → दीपक → कलश → शहर → रवा → वाघ.
6. खेळ खेळूया: 'क' आणि 'स' च्या बाराखडीप्रमाणे चौकटी पूर्ण करा. (क: कप, काटा, किसणी, कीव, कुसुम, कूट, केर, कैरी, कोपरा, कौल, कंठ)
Answer: नमुना उत्तर: सण, साखर, सिंह, सीता, सुरी, सूप, सेतू, सैनिक, सोने, सौदा, संगत.
7. चर्चा करा: शब्दांमुळे, भाषेमुळे रोजच्या व्यवहारात कोणते फायदे होतात?
Answer: नमुना उत्तर: भाषेमुळे आपण आपल्याला काय हवे ते इतरांना सांगू शकतो. शाळेत शिक्षकांचे शिकवणे समजते. बाजारात वस्तू मागता येतात, भाव विचारता येतो. पत्र, संदेश लिहून दूरच्या माणसांशी बोलता येते. आनंद, दुःख, राग अशा भावनाही शब्दांतून व्यक्त होतात.
8. वाचा: विरामचिन्हे वापरून 'मुलांनो शाळेत…' हा परिच्छेद पुन्हा लिहा. (पहिली दोन वाक्ये करून दाखवा.)
Answer: नमुना उत्तर: "मुलांनो, शाळेत तुम्हांला अनेक मित्र असतात. तुमची काळजी घेणारे, तुमचे आरोग्य जपणारे असे अनेक मित्र तुमच्या सभोवती आहेत." पुढे 'कोण बरे आहेत हे मित्र?' नंतर प्रश्नचिन्ह, आणि 'फळे, फुले, सावली देणारे वृक्ष' अशा यादीत स्वल्पविराम द्या; शेवटी पूर्णविराम.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'शब्दांचे घर' कवितेचे कवी…
Answer: C. Kalyan Inamdar.
2. शब्दांच्या घरात कोणते स्वर राहत होते?
Answer: D. Soft, tender sounds.
3. घरात कशाचा मेळ होता?
Answer: B. Vowel signs lived together.
4. अक्षरे कशी खेळत होती?
Answer: D. In unity, together.
5. अक्षरांच्या सोबत वरचेवर कोण होते?
Answer: A. Punctuation marks.
6. 'धुसफुस' म्हणजे…
Answer: D. Grumbling, fretting.
7. शब्दांच्या मधले अंतर कोण कुरवाळते?
Answer: B. A roof of lines.
8. कानोकानी कुजबुजताना काय फुटतो?
Answer: C. A tender sprout in the mind — a new idea.
9. कोणाचा लळा लागतो?
Answer: C. Fondness for poetry.
10. 'झिरपणे' चा अर्थ…
Answer: A. To seep.
11. 'रकुअं' अक्षरांपासून कोणता शब्द बनतो?
Answer: D. अंकुर — sprout.
12. 'स्वर' या शब्दाला कवितेतील विशेषण…
Answer: D. हळवे स्वर.
13. भाषेमुळे आपण काय व्यक्त करतो?
Answer: D. Thoughts, joys and sorrows.
14. कवितेत पुन्हा पुन्हा येणारी ओळ कोणाबद्दल आहे?
Answer: B. The refrain is about the lovely house of words.
15. कल्याण इनामदार यांचे पुस्तक कोणते?
Answer: C. Akshar Gani is his children's book.
Get a ✓ Verified tutor for “शब्दांचे घर (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise शब्दांचे घर (कविता) the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे २० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “शब्दांचे घर (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of शब्दांचे घर (कविता).
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “शब्दांचे घर (कविता)” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.