TalentJR apps
Textbook: मराठी सुगमभारती (संयुक्त भाषा) – इयत्ता आठवी (Balbharati, official free PDF) · pages 35–38
कवी शं. ल. नाईक यांची उत्साह देणारी कविता — आळस सोडून, ज्ञान मिळवून, थोरांचा आदर्श घेऊन आणि संकटांना धैर्याने तोंड देऊन आपले आयुष्य सुंदर करूया, असे कवी मित्रांना सांगतात. (A cheerful call to make life beautiful through effort and knowledge.) सोपा अर्थ, समान उच्चारांचे शब्द, भाषेची गंमत आणि पुस्तकांविषयीचा उतारा.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
ही कविता शं. ल. नाईक यांनी लिहिली असून ती 'किशोर' मासिकाच्या मार्च २०१३ च्या अंकातून घेतली आहे. कर्तृत्वानेच माणूस खरा मोठा होतो; त्यासाठी मानवतेचे विचार, थोरांचा आदर्श, ज्ञानाची आवड आणि शिस्त हवी — असे कवी सांगतात. (Greatness comes from good deeds.)
धृपदात कवी म्हणतात — मित्रांनो, माणुसकीच्या विचारांचे व्रत मनात धरूया आणि आपले जीवन सुंदर करूया.
पहिल्या कडव्यात: आळस पूर्ण सोडून देऊ; पहाटेचा वारा मनात उत्साह जागवेल. रोज लवकर उठून ज्ञानाच्या समुद्रात फिरू — म्हणजे अभ्यास करू. दुसऱ्या कडव्यात: पुस्तके आणि गुरू यांची सोबत ठेवू, ज्ञानाच्या झऱ्याचे पाणी पिऊ आणि होऊन गेलेल्या थोर लोकांच्या मार्गाने चालू.
तिसऱ्या कडव्यात: संकटे आली तर त्यांच्याशी लढू, आपल्या मनाला धीर देऊ आणि ध्येयापासून कधीही मागे हटणार नाही. (Face difficulties bravely.)
चौथ्या कडव्यात: नव्या काळाचे ज्ञान वाढवू, स्वतःचे जीवन स्वतः घडवू आणि आपल्या कामगिरीने भारताचे भूषण ठरू. प्रत्येक कडव्याच्या शेवटी 'जीवन सुंदर करू' ही ओळ पुन्हा येते.
Get a ✓ Verified tutor for “जीवन सुंदर करू! (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
'होऊन गेले अनेक महात्मे, मार्ग त्यांचा अनुसरू' — अर्थ सांगा.
Answer: आपल्या देशात महात्मा गांधी, डॉ. आंबेडकर, स्वामी विवेकानंद यांसारखे अनेक थोर लोक होऊन गेले. त्यांनी सत्य, कष्ट, सेवा यांचा मार्ग दाखवला. त्यांचा आदर्श घेऊन आपणही तसे वागू, असे कवी म्हणतात.
'जीवन सुंदर करू' म्हणजे — सुंदर घर बांधू, सुंदर कपडे घालू, सुंदर शब्द वापरू की मानवतेच्या विचारांनी वागू?
Answer: मानवतेच्या विचारांनी वागू — कारण कवीच्या मते जीवनाचे खरे सौंदर्य चांगल्या विचारांत आणि कामांत आहे, बाहेरच्या दिखाव्यात नाही.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| धृपद | मानवतेचा वसा; जीवन सुंदर करू | refrain |
| कडवे १ | आळस सोडू; पहाटे उठून ज्ञानसागरी फिरू | discipline |
| कडवे २ | ग्रंथ-गुरूंची संगत; महात्म्यांचा मार्ग | role models |
| कडवे ३ | संकटांचा सामना; ध्येयापासून मागे नाही | courage |
| कडवे ४ | नव्या युगाचे ज्ञान; भारतभूषण ठरू | achievement |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. प्र. १. चौकटी पूर्ण करा: (अ) मनात ज्यांचा वसा धरायचा ते विचार (आ) झटकून टाकायचा तो (इ) चैतन्य जागवणारा.
Answer: (अ) मानवतेचे विचार (आ) आळस (इ) पहाटवारा.
2. प्र. २. आकृती पूर्ण करा: ज्ञानप्राप्तीसाठी कवी काय काय करू इच्छितो?
Answer: रोज पहाटे लवकर उठणे; ज्ञानसागरात फिरणे; ग्रंथ आणि गुरूंची संगत ठेवणे; ज्ञानझऱ्याचे पाणी पिणे; नव्या युगाचे ज्ञान वाढवणे.
3. प्र. ३. जोड्या लावा: ज्ञानसागरी फिरणे, ज्ञानझऱ्याचे पाणी पिणे, नव्या युगाचे ज्ञान वाढवणे, भारतभूषण ठरणे.
Answer: (१) ज्ञानसागरी फिरणे — ज्ञानप्राप्ती करून घेणे. (२) ज्ञानझऱ्याचे पाणी पिणे — ज्ञानाची तहान भागवणे. (३) नव्या युगाचे ज्ञान वाढवणे — नवनवीन संशोधनाने ज्ञानात भर घालणे. (४) भारतभूषण ठरणे — भारताला अभिमान वाटेल असे कार्य करणे.
4. प्र. ४. योग्य पर्याय निवडा: (अ) संकट आल्यास… (आ) जीवन सुंदर करू म्हणजे…
Answer: (अ) (२) संकटांचा सामना करावा. (आ) (४) मानवतेच्या विचारांनी वागू.
5. प्र. ५. अर्थाच्या ओळी शोधा: (अ) ज्ञान मिळवण्यासाठी रोज पहाटे उठून अभ्यास करू. (आ) संकट आले तर धैर्याने तोंड देऊ.
Answer: (अ) पहिल्या कडव्याची तिसरी ओळ — 'रोज पहाटे लवकर उठुनी, ज्ञानसागरी फिरू'. (आ) तिसऱ्या कडव्याच्या पहिल्या दोन ओळी — 'संकटे येता करू सामना' आणि 'धैर्य देऊया अपुल्या मना'.
6. खेळूया शब्दांशी: (अ) समान उच्चारांच्या जोड्या (आ) कवितेतील समानार्थी शब्द.
Answer: (अ) सारा — पहाटवारा; फिरू — करू (अनुसरू, सरू); सामना — मना; वाढवू — घडवू; ठरू — करू. (आ) देखणे — सुंदर; सोबत — संगत; मित्रांनो — गड्यांनो; शिक्षक — गुरू.
7. विचार करा. सांगा. (नमुना उत्तर): जीवन सुंदर करण्यासाठी कवी काय करायला सांगतात?
Answer: नमुना उत्तर: कवी सांगतात की मनात माणुसकी ठेवावी. आळस सोडून रोज पहाटे उठावे आणि अभ्यास करावा. चांगली पुस्तके आणि शिक्षक यांच्याकडून शिकावे, थोर लोकांचा आदर्श घ्यावा. अडचणी आल्या तर घाबरू नये, धैर्याने लढावे आणि ध्येय सोडू नये. नवे ज्ञान मिळवून असे काम करावे की देशाला आपला अभिमान वाटेल.
8. भाषेची गंमत (नमुना उत्तर): शब्द तोडल्या-जोडल्याने अर्थ बदलणारी वाक्ये लिहा.
Answer: नमुना उत्तर: 'इथे थुंकू नये' — चुकीच्या तोडणीने 'इथे थुंकून ये' असे होते. 'रस्त्यावर कचरा फेकू नये' — 'रस्त्यावर कचरा फेकून ये'. 'गवतावर चालू नये' — 'गवतावर चालून ये'. एका जोडाक्षराच्या जागेने सूचना उलटी होते, म्हणून पाटी लिहिताना काळजी घ्यावी.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'जीवन सुंदर करू!' चे कवी…
Answer: A. S. L. Naik.
2. कविता कोणत्या मासिकातून?
Answer: B. Kishor, March 2013.
3. 'वसा' म्हणजे…
Answer: D. A vow.
4. काय झटकून टाकायचे?
Answer: D. Laziness.
5. चैतन्य कोण जागवेल?
Answer: A. The dawn breeze.
6. कोणाची संगत ठेवायची?
Answer: C. Books and teachers.
7. संकटे आल्यावर…
Answer: D. Face them.
8. 'जीवन सुंदर करू' म्हणजे…
Answer: B. Live by humane values.
9. 'भारतभूषण ठरणे' म्हणजे…
Answer: D. Make India proud.
10. 'ज्ञान झऱ्याचे पाणी पिणे' म्हणजे…
Answer: A. Quench thirst for knowledge.
11. 'नव्या युगाचे ज्ञान वाढवणे' म्हणजे…
Answer: D. Add new knowledge.
12. 'सोबत' साठी कवितेतील शब्द…
Answer: D. संगत.
13. 'देखणे' साठी कवितेतील शब्द…
Answer: A. सुंदर.
14. 'सारा' शी समान उच्चाराचा शब्द…
Answer: A. सारा – पहाटवारा.
15. कवितेचा मुख्य संदेश…
Answer: D. Effort makes life beautiful.
Get a ✓ Verified tutor for “जीवन सुंदर करू! (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise जीवन सुंदर करू! (कविता) the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे २० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “जीवन सुंदर करू! (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of जीवन सुंदर करू! (कविता).
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “जीवन सुंदर करू! (कविता)” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.