TalentJR apps
Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता दहावी (Balbharati, official free PDF) · pages 45–46
अंजली कुलकर्णी यांची कविता — संगणकयुगातही माती, शेतकरी, झाडे, पाणी आणि हिरवाई जपली तर जगण्याचा खरा आनंद मिळेल, हा संदेश; भावार्थ, प्रतिमा, शब्दार्थ आणि रसग्रहणाचे मुद्दे सोप्या मराठीत.
👋 New here? See how to study this chapter step by step — summary, notes, flashcards, quiz and games.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
'रंग मजेचे रंग उदयाचे' ही अंजली कुलकर्णी यांची कविता आहे. जागतिकीकरण आणि संगणकयुग आले तरी माणसाचे मातीशी असलेले नाते तुटू नये, असा विचार कवयित्री मांडते.
जिथपर्यंत नजर जाते तिथपर्यंत फुलांचे ताटवे आहेत; हे आनंदाचे आणि प्रगतीचे रंग टिकवण्यासाठी आपण सृष्टी जपली पाहिजे, असे कवितेच्या सुरुवातीला सांगितले आहे.
संगणक अन्न देऊ शकत नाही; म्हणून काळ्या आईला म्हणजे जमिनीला जगवावे आणि मातीत राबणाऱ्या शेतकऱ्यांना पाठबळ द्यावे, असे आवाहन कवयित्री करते.
डोंगरावर बिया उधळल्या तर देशी झाडे रुजतील, रानेच्या राने दाट होतील आणि पाऊस पडेल; डोंगरातून खळाळत येणाऱ्या पांढऱ्या फेसाळ पाण्यात मन उदास राहणारच नाही.
यंत्रांमुळे पैसा, दौलत मिळेल; पण आकाशाच्या छत्राखाली निसर्गात मिळणारे समाधान वेगळेच आहे. भोवतालच्या हिरव्या मनांच्या आणि हिरवाईच्या सळसळीच्या गोष्टी जगाला सांगू, असा शेवट आहे.
Get a ✓ Verified tutor for “रंग मजेचे रंग उदयाचे” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
कवितेतील 'आभाळाचे छत्र' ही संकल्पना स्पष्ट करा.
Answer: म्हणजे 'आभाळाचे छत्र' ही निसर्गाच्या सान्निध्याची, त्याच्या संरक्षणाची प्रतिमा आहे; तिथेच खरी तुष्टी मिळते.
| शब्द / संकल्पना | अर्थ | पाठात |
|---|---|---|
| ताटवे | फुलांचे दाट वाफे | जिथे नजर पोहोचते |
| सृष्टी | जग | जपून ठेवायची गोष्ट |
| काळी आई | जमीन, शेती | संगणक धान्य देत नाही |
| पुष्टी | दुजोरा, पाठबळ | मातीत राबणाऱ्या हातांना |
| वृष्टी | पाऊस | दाट रानांमुळे |
| फेनधवलशा | फेसाप्रमाणे पांढऱ्या | खळाळत्या पाण्याचे तुषार |
| कष्टी | दुःखी | तुषारांत कोणी राहणार नाही |
| तुष्टी | तृप्ती | आभाळाच्या छत्राखाली |
| गर्भरेशमी | कोवळे, रेशमासारखे मऊ | हिरवाईची सळसळ |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. कवितेच्या आधारे बी रुजण्याच्या क्रियेचा ओघतक्ता तयार करा आणि काळी आई जगवण्यासाठी अपेक्षित कार्य लिहा.
Answer: कारण संगणक धान्य देऊ शकत नाही; अन्न जमिनीतूनच येते.
2. कवितेत आलेल्या संकल्पना स्पष्ट करा: (अ) आभाळाचे छत्र (आ) गर्भरेशमी सळसळ.
Answer: दोन्ही प्रतिमा निसर्गाचा आनंद आणि त्याचे सौंदर्य दाखवतात.
3. पृथ्वीला वाचवण्यासाठी काय काय करावे असे कवयित्रीला वाटते?
Answer: निसर्ग जपला तर पाऊस, अन्न आणि जगण्याचा खरा आनंद मिळेल, असा कवयित्रीचा विश्वास आहे.
4. 'हिरवी हिरवी मने भोवती…' या शेवटच्या कडव्याचे रसग्रहण करा (मुद्दे).
Answer: निसर्गाकडे प्रेमाने पाहायला शिकवणारे हे कडवे मनाला ताजेतवाने करते; म्हणून ते आवडते.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'रंग मजेचे रंग उदयाचे' कवितेच्या कवयित्री…
Answer: A. जन्म १९५८.
2. कवयित्रीच्या मते जपायची गोष्ट…
Answer: D. जपून ठेवू सृष्टी.
3. कवितेनुसार संगणक काय देऊ शकत नाही?
Answer: D. म्हणून काळी आई जगवू.
4. 'काळी आई' म्हणजे…
Answer: D. शेतीची माती.
5. 'पुष्टी' चा अर्थ…
Answer: A. दुजोरा, पाठबळ.
6. 'वृष्टी' म्हणजे…
Answer: B. आभाळातून वृष्टी.
7. डोंगरावर बिया उधळल्याने काय रुजतील?
Answer: C. राने गच्च माजतील.
8. 'फेनधवलशा' म्हणजे…
Answer: C. पाण्याचे तुषार.
9. 'तुष्टी' म्हणजे…
Answer: A. अनोखी तुष्टी.
10. यंत्रांच्या संगतीने काय मिळेल असे कवयित्री म्हणते?
Answer: D. पण तुष्टी आभाळाखाली.
11. 'कष्ट करणाऱ्यांना मदत करू' हा आशय कोणत्या कडव्यात आहे?
Answer: C. तयांस देऊ पुष्टी.
12. खालीलपैकी कवितेतील यमकाची जोडी…
Answer: A. -ष्टी ने संपणारे शब्द.
13. कवितेचा मुख्य विषय…
Answer: C. निसर्ग जपणे.
14. 'गर्भरेशमी सळसळ' कशाची?
Answer: B. हिरव्याच्या छटा.
15. अंजली कुलकर्णी यांचा ललित लेखसंग्रह…
Answer: C. बाकीचे कवितासंग्रह.
Get a ✓ Verified tutor for “रंग मजेचे रंग उदयाचे” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise रंग मजेचे रंग उदयाचे the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे ३० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “रंग मजेचे रंग उदयाचे” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of रंग मजेचे रंग उदयाचे.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “रंग मजेचे रंग उदयाचे” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.