Class 10 · Maharashtra Board

📜 Maharashtra Board Class 10 Marathi Solutions

Free notes, solved examples, flashcards, quizzes and textbook solutions for all 21 lessons of Maharashtra State Board Class 10 Marathi (10th Std) — written in simple words from the official Balbharati textbooks.

भाग १ – अक्षरभारती

तू बुद्धी दे, संतवाणी, शाल, उपास, मोठे होत असलेल्या मुलांनो · Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता दहावी

पाठ 1 तू बुद्धी दे

गुरू ठाकूर यांची प्रार्थना — बुद्धी, तेज, संवेदनशीलता, सन्मार्ग आणि नव्या भरारीसाठी बळ मागणारी. अर्थ, भावार्थ, शब्दार्थ आणि रसग्रहणाचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 2.1 संतवाणी – अंकिला मी दास तुझा

संत नामदेवांचा अभंग — आई, पक्षिणी, गाय, हरिणी आणि चातक यांच्या दृष्टान्तांतून देवाच्या कृपेची आर्त याचना; अर्थ, भावार्थ, शब्दार्थ आणि रसग्रहणाचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 2.2 संतवाणी – योगी सर्वकाळ सुखदाता

संत एकनाथांच्या 'एकनाथी भागवत' मधील ओव्या — योगी पुरुष आणि पाणी यांची तुलना करून योगी पाण्यापेक्षाही श्रेष्ठ कसा, हे दृष्टान्तांतून सांगणारी रचना; अर्थ, शब्दार्थ आणि रसग्रहणाचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 3 शाल

रा. ग. जाधव यांचा ललितलेख — शालीशी जोडलेल्या आठवणींतून शाल आणि शालीनता यांचा संबंध, औदार्य आणि माणुसकीचा विचार; पाठाचा आशय, प्रसंग, शब्दार्थ आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 4 उपास

पु. ल. देशपांडे यांचा 'बटाट्याची चाळ' मधील विनोदी लेख — वजन घटवण्याचा पंतांचा संकल्प, चाळकऱ्यांचे सल्ले आणि शेवटी उलटा निकाल; पाठाचा आशय, पात्रे, विनोद, वाक्प्रचार आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 4.1 मोठे होत असलेल्या मुलांनो… (स्थूलवाचन)

डॉ. अनिल काकोडकर यांचे मुलांना उद्देशून लिहिलेले पत्र — 'बार्क' मधील दोन अनुभवांतून स्वतः काम निर्माण करणे आणि आधी करून दाखवणे हा संदेश; आशय, अनुभव, शब्दार्थ आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

भाग २ – अक्षरभारती

दोन दिवस, चुडीवाला, फूटप्रिन्टस, ऊर्जाशक्तीचा जागर, जाता अस्ताला · Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता दहावी

पाठ 5 दोन दिवस

नारायण सुर्वे यांची कष्टकरी माणसाच्या जगण्याचे वास्तव मांडणारी कविता — आशय, प्रतिमा, शब्दार्थ आणि रसग्रहणाचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 6 चुडीवाला

जयश्री रुईकर यांची कथा — तपोवनातील कुष्ठरोगी स्त्रियांना निःस्वार्थपणे बांगड्या भरणाऱ्या अब्दुलची माणुसकी; पात्रे, आशय, व्याकरण आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 7 फूटप्रिन्टस

डॉ. प्रदीप आवटे यांची विज्ञानकथा — एका मोबाईल ॲपमधून दिसणारे माणसांचे 'कार्बन ठसे' आणि पर्यावरणपूरक जीवनशैलीचा संदेश; पात्रे, आशय, व्याकरण आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 8 ऊर्जाशक्तीचा जागर

डॉ. रघुनाथ माशेलकर यांच्या शालेय आठवणी — गरिबीशी झुंज देत आईने घडवलेले शिक्षण आणि भावे सरांनी दिलेला एकाग्रतेचा मंत्र; आशय, व्यक्तिरेखा, व्याकरण आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 8.1 जाता अस्ताला (स्थूलवाचन)

रवींद्रनाथ टागोर यांच्या बंगाली कवितेचे श्यामला कुलकर्णी यांनी केलेले मराठी रूपांतर — सूर्य आणि पणतीच्या प्रतीकांतून लहानातल्या लहान जीवाचे मोल सांगणारी कविता; भावार्थ, प्रतीके आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

भाग ३ – अक्षरभारती

औक्षण, रंग साहित्याचे, जंगल डायरी, रंग मजेचे रंग उदयाचे, जगणं कॅक्टसचं · Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता दहावी

पाठ 9 औक्षण

इंदिरा संत यांची कविता — सीमेवर लढायला निघालेल्या जवानाला सर्व देशवासीयांनी अश्रूंच्या ज्योतींनी केलेले औक्षण; भावार्थ, प्रतिमा, शब्दार्थ आणि रसग्रहणाचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 10 रंग साहित्याचे

नाट्यरूपातील पाठ — स्वप्नात भेटलेली पुस्तके सुश्रुतला कथा, कादंबरी, कविता, नाटक, चरित्र, आत्मचरित्र आणि प्रवासवर्णन या साहित्यप्रकारांची ओळख करून देतात; वैशिष्ट्ये, लेखक, फरक आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 11 जंगल डायरी

अतुल धामनकर यांच्या जंगलाच्या डायरीतील एका सकाळचा अनुभव — ताडोबात दिसलेला बिबळ्या आणि चार पिल्लांसह पाणवठ्यावर आलेली वाघीण; घटनाक्रम, वाघिणीतील आई, शब्दार्थ आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 12 रंग मजेचे रंग उदयाचे

अंजली कुलकर्णी यांची कविता — संगणकयुगातही माती, शेतकरी, झाडे, पाणी आणि हिरवाई जपली तर जगण्याचा खरा आनंद मिळेल, हा संदेश; भावार्थ, प्रतिमा, शब्दार्थ आणि रसग्रहणाचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 12.1 जगणं कॅक्टसचं (स्थूलवाचन)

वसंत शिरवाडकर यांचा स्थूलवाचनाचा पाठ — वाळवंटातील जीवसृष्टी, अवर्षण टाळणाऱ्या व त्याचा प्रतिकार करणाऱ्या वनस्पती, कॅक्टसची अंगरचना, जाती आणि उपयोग; मुद्दे, टिपा आणि स्वमत सोप्या मराठीत.

भाग ४ – अक्षरभारती

हिरवंगार झाडासारखं, बीज पेरले गेले, खरा नागरिक, स्वप्न करू साकार, व्युत्पत्ती कोश · Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता दहावी

पाठ 13 हिरवंगार झाडासारखं

जॉर्ज लोपीस यांची झाडाच्या गुणांतून आनंदी जगण्याचा संदेश देणारी मुक्तछंदातील कविता — भावार्थ, प्रतिमा, शब्दार्थ आणि रसग्रहणाचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

पाठ 14 बीज पेरले गेले

क्रिकेटपटू चंदू बोर्डे यांनी सांगितलेल्या बालपणीच्या आठवणी — मनात क्रिकेटचे बीज कसे रुजले आणि उगवले याचा सारांश, प्रसंग, वाक्प्रचार आणि स्वमताचे मुद्दे.

पाठ 15 खरा नागरिक

सुहास बारटक्के यांची कथा — परीक्षेपेक्षा शेकडो प्रवाशांचे प्राण महत्त्वाचे मानणाऱ्या निरंजनचे प्रसंगावधान; सारांश, घटनाक्रम, व्यक्तिरेखा, शब्द आणि स्वमताचे मुद्दे.

पाठ 16 स्वप्न करू साकार

किशोर पाठक यांचे देशाच्या उज्ज्वल भविष्याचे स्फूर्तिगीत — शेती, श्रम, उद्योग आणि एकजूट यांचे महत्त्व; भावार्थ, प्रतिमा, शब्दार्थ आणि रसग्रहणाचे मुद्दे.

पाठ 16.1 व्युत्पत्ती कोश (स्थूलवाचन)

शब्दांचे मूळ शोधायला शिकवणारा स्थूलवाचनाचा पाठ — व्युत्पत्ती कोश म्हणजे काय, तो कसा पाहावा, त्याचे कार्य, निर्मितीचा इतिहास आणि रसग्रहण-काव्यसौंदर्याची ओळख सोप्या मराठीत.

कुमारभारती (प्रथम भाषा)

मराठी प्रथम भाषेच्या पाठ्यपुस्तकातील पाठांची उत्तरे.