TalentJR apps
Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता दहावी (Balbharati, official free PDF) · pages 4–6
संत एकनाथांच्या 'एकनाथी भागवत' मधील ओव्या — योगी पुरुष आणि पाणी यांची तुलना करून योगी पाण्यापेक्षाही श्रेष्ठ कसा, हे दृष्टान्तांतून सांगणारी रचना; अर्थ, शब्दार्थ आणि रसग्रहणाचे मुद्दे सोप्या मराठीत.
👋 New here? See how to study this chapter step by step — summary, notes, flashcards, quiz and games.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
'योगी सर्वकाळ सुखदाता' ही रचना संत एकनाथांच्या 'एकनाथी भागवत' या ग्रंथातून घेतली आहे. यात योगी पुरुष आणि पाणी यांची तुलना केली आहे.
चकोराला चंद्रकिरण, पिलांना पक्षिणीचे पंख आणि सर्व जीवांना पाणी जसे सुखदायक वाटते, तसा योग्याचा मृदू स्वभाव सर्वांना सुख देतो.
पाणी फक्त वरवरचा मळ धुते आणि थोडा वेळ सुख देते; योगी मात्र माणसाला आतून-बाहेरून निर्मळ करतो आणि कायम सुख देतो.
पाण्याने भागलेली तहान लगेच परत लागते आणि पाण्याची गोडी फक्त जिभेला कळते; योग्याचा आनंद टिकणारा असून त्याचा गोडवा सर्व इंद्रियांना शांत करतो.
पाणी मेघांतून खाली येऊन लोकांना अन्न देते; तसाच योगी पृथ्वीवर जन्म घेऊन श्रवण-कीर्तनाने लोकांना शांत करतो आणि आत्मज्ञानाने त्यांचा उद्धार करतो.
Get a ✓ Verified tutor for “संतवाणी – योगी सर्वकाळ सुखदाता” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
'उदक सुखी करी एक वेळ । योगी सर्वकाळ सुखदाता' — अर्थ स्पष्ट करा.
Answer: म्हणून सुख देण्याच्या बाबतीत योगी पाण्यापेक्षा श्रेष्ठ ठरतो.
| शब्द / संकल्पना | अर्थ | पाठात |
|---|---|---|
| जेवीं | ज्याप्रमाणे | दृष्टान्तांची सुरुवात |
| चकोर | चंद्रकिरणे पिऊन जगणारा मानलेला पक्षी | पहिला दृष्टान्त |
| पांखोवा | पक्षिणीचे पंख | पिलांना सुरक्षितता |
| जीवन / उदक / जळ | पाणी | योग्याशी तुलना |
| क्षाळणे | धुणे | पाणी वरवर मळ धुते |
| सबाह्य | आतून व बाहेरून | योगी निर्मळ करतो |
| तृषित | तहानलेला | पाण्याचे सुख अल्पकाळ |
| रसना | जीभ | पाण्याची गोडी |
| निवविणे | संतुष्ट, शांत करणे | श्रवण-कीर्तनाने |
| निजज्ञान | आत्मज्ञान | योगी लोकांचा उद्धार करतो |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. योगीपुरुष आणि जीवन (पाणी) यांच्यातील फरक तक्त्याच्या स्वरूपात स्पष्ट करा.
Answer: म्हणून प्रत्येक बाबतीत योगी पुरुष पाण्यापेक्षा श्रेष्ठ ठरतो.
2. 'योगी पुरुष पाण्यापेक्षा श्रेष्ठ आहे' हे तुमच्या शब्दांत स्पष्ट करा.
Answer: शरीरासोबत मनाचेही कल्याण करणारा योगी म्हणूनच पाण्याहून श्रेष्ठ आहे.
3. योगी पुरुष आणि पाणी हे दोघेही सामाजिक कार्य करतात, हे स्पष्ट करा.
Answer: दोघेही स्वतःसाठी नव्हे तर समाजाच्या कल्याणासाठी कार्य करतात.
4. 'तैसे योगियासी खालुतें येणें… निजज्ञानें उद्धरी' या ओळींचे रसग्रहण करा (मुद्दे).
Answer: योग्याचे जन्म घेणेही परोपकारासाठी असते, हा विचार भावतो; भाषा प्रासादिक व अर्थगर्भ आहे.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'योगी सर्वकाळ सुखदाता' चे संतकवी…
Answer: B. एकनाथी भागवतातील ओव्या.
2. चंद्रकिरण पिऊन जगणारा पक्षी…
Answer: C. अशी कवीकल्पना आहे.
3. 'उदक' म्हणजे…
Answer: C. योग्याशी तुलना.
4. 'सबाह्य' चा अर्थ…
Answer: B. योगी निर्मळ करतो.
5. पाणी किती वेळ सुख देते?
Answer: C. उदक सुखी करी एक वेळ.
6. पाण्याची मधुरता कोणाला कळते?
Answer: C. ते रसनेसीचि.
7. योगी लोकांना कशाने निववतो?
Answer: B. जन निववी श्रवणकीर्तनें.
8. 'निजज्ञान' म्हणजे…
Answer: D. उद्धार करणारे ज्ञान.
9. 'रुक्मिणी स्वयंवर' हा ग्रंथ कोणाचा?
Answer: B. एकनाथांची लेखनसंपदा.
10. संत एकनाथ कोणत्या शतकातील प्रबोधनाचे प्रवर्तक?
Answer: B. महाराष्ट्राचे सांस्कृतिक प्रबोधन.
11. 'तृषित' म्हणजे…
Answer: D. सवेंचि क्षणें तृषितें होती.
12. 'पांखोवा' चा अर्थ…
Answer: A. पिलांना ऊब व सुरक्षितता.
13. मेघांतून खाली आलेले पाणी लोकांना काय देते?
Answer: D. अन्नदान सकळांसी.
14. 'क्षाळणे' म्हणजे…
Answer: B. जळ वरिवरी क्षाळी मळ.
15. रचनेनुसार कोण श्रेष्ठ?
Answer: B. योगी पाण्यापेक्षा श्रेष्ठ.
Get a ✓ Verified tutor for “संतवाणी – योगी सर्वकाळ सुखदाता” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise संतवाणी – योगी सर्वकाळ सुखदाता the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे ३५ मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “संतवाणी – योगी सर्वकाळ सुखदाता” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of संतवाणी – योगी सर्वकाळ सुखदाता.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “संतवाणी योगी सर्वकाळ सुखदाता-संत एकनाथ” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.