उपासClass 10 Marathi Chapter 4 Notes – Maharashtra Board

Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता दहावी (Balbharati, official free PDF) · pages 10–14

पु. ल. देशपांडे यांचा 'बटाट्याची चाळ' मधील विनोदी लेख — वजन घटवण्याचा पंतांचा संकल्प, चाळकऱ्यांचे सल्ले आणि शेवटी उलटा निकाल; पाठाचा आशय, पात्रे, विनोद, वाक्प्रचार आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা

🎧 Listen to the summary

Summary: उपास

'उपास' हा पु. ल. देशपांडे यांच्या 'बटाट्याची चाळ' मधील विनोदी लेख आहे. वजन कमी करण्याचा संकल्प आणि त्याची पूर्तता यात कसे अंतर पडते, याचे मजेदार चित्रण त्यात आहे.

वजन एकशे एक्याऐंशी पौंड पाहून पंतांनी दोन महिन्यांत पन्नास पौंड घटवण्याची भीष्मप्रतिज्ञा केली; चाळीतल्या प्रत्येकाने बटाटा, भात, डाळ, साखर, मीठ, तूप सोडण्याचे वेगवेगळे सल्ले दिले.

पहिल्याच दिवसांत ऑफिसमधील प्रमोशनच्या पार्टीत पंतांनी भज्यांच्या अनेक प्लेटी फस्त केल्या; घरी पत्नीने बिनसाखरेचा म्हणून दिलेला चहा प्रत्यक्षात साखरेचा होता आणि लाडूही आले.

दोरीच्या उड्यांच्या प्रयत्नात बाटल्या फुटल्या आणि दोरी आचार्य बाबा बर्वे यांच्या गळ्यात अडकली; बर्वे यांनी मौनाचा उपदेश केला, पण टेलिफोन-ऑपरेटर असलेल्या पंतांना बोलणे सोडणे शक्यच नव्हते.

चिडून पंतांनी महिनाभर कडक आहारव्रत पाळले; पण महिन्याने वजन केले तर ते एकशे ब्याण्णव पौंड — म्हणजे वाढलेले निघाले. त्यानंतर पंतांनी डाएट आणि भविष्य या दोन्हींची चिंता सोडून दिली.

Key points to remember

  • लेखक: पु. ल. देशपांडे (१९१९–२०००) — लेखक, नाटककार, दिग्दर्शक, प्रवासवर्णनकार
  • लेखनविशेष: सूक्ष्म निरीक्षण, निर्मळ व मार्मिक विनोद, भाषेचा कल्पक उपयोग
  • 'व्यक्ती आणि वल्ली' ला साहित्य अकादमी पुरस्कार; 'पद्मभूषण' सन्मान
  • पाठ 'बटाट्याची चाळ' मधून घेतला आहे; प्रकार — विनोदी लेख
  • मध्यवर्ती कल्पना: संकल्प व संकल्पपूर्ती यांतील अंतर आणि त्यातून निर्माण होणारा विनोद
  • सुरुवातीचे वजन १८१ पौंड; प्रतिज्ञा — दोन महिन्यांत ५० पौंड कमी
  • चाळकऱ्यांचे परस्परविरोधी सल्ले — सर्वांनी काही ना काही 'सोडा' सांगितले
  • अण्णा नाडगौडाची पार्टी — व्रतभंगाचा पहिला प्रसंग
  • बाबा बर्वे — मौनाचा उपदेश; पंत टेलिफोन-ऑपरेटर
  • शेवट: महिन्यानंतर वजन १९२ पौंड — विनोदी उलटा परिणाम
Want a teacher to explain उपास?

Get a ✓ Verified tutor for “उपास” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.

Get a tutor for this chapter →

👩‍🏫 Class 10 Marathi classes — live online, request a call back

Prefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.

Live online classesSmall groups or 1:1 with a teacher, from home, any city.
We call you backOur team asks what your child needs, then shares timings and fees.
Home tutor?We are still building our list of home tutors — ask on the call if there is one near you.

Keep learning