TalentJR apps
Textbook: मराठी सुलभभारती – इयत्ता सातवी (Balbharati, official free PDF) · pages 26
नीता आणि आजी पुलावरून नदी पाहतात — पाणी दिसतच नाही, सगळीकडे जलपर्णी पसरली आहे! त्यांच्या संवादातून जलप्रदूषण आणि त्यावरचे उपाय समजून घेऊया. (Water hyacinth and river pollution.) सोपा अर्थ, विचार करा-सांगा प्रश्नांची उत्तरे आणि English help.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
हा पाठ नीता आणि तिची आजी यांचा संवाद आहे. नदीकडे पाहताना नीताला पाणीच दिसत नाही; आजी सांगते, नदीत जलपर्णी उगवली आहे. (A dialogue between Neeta and her grandmother.)
जलपर्णी म्हणजे पाण्यात वाढणारी एक वनस्पती (water hyacinth). पाणी अशुद्ध, प्रदूषित झाले की ती वेगाने वाढते.
आजी कारणे सांगते — शहराचे सांडपाणी, रासायनिक खते वापरलेल्या शेतातून झिरपणारे पाणी, कारखान्यांचे सांडपाणी. यांतील नायट्रोजन आणि फॉस्फरस पाण्यात मिसळले की जलपर्णी फोफावते.
म्हणून जलपर्णीची वाढ हे पाणी प्रदूषित असल्याचे खरे लक्षण (निदर्शक) आहे. माणसांच्या वाईट सवयींमुळेच नदीचे नुकसान होत आहे, हे नीताला पटते.
उपाय विचारल्यावर आजी सांगते — पाणी दूषित होणार नाही याची आपण काळजी घ्यायची. शेवटी 'विचार करा, सांगा' मध्ये प्रदूषणाची कारणे, परिणाम आणि उपाय यांवर विचार करायचा आहे.
Get a ✓ Verified tutor for “आपली समस्या आपले उपाय – १” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
आजी जलपर्णीला जलप्रदूषणाची 'निदर्शक' का म्हणते?
Answer: जलपर्णी वाढली म्हणजे पाण्यात सांडपाणी, खते मिसळली आहेत; म्हणून ती प्रदूषण दाखवणारी खूण (indicator) आहे.
एक विद्यार्थी म्हणून नदी स्वच्छ ठेवण्यासाठी तुम्ही कोणते एक काम करू शकता?
Answer: नदीत कोणतीही वस्तू, प्लॅस्टिक किंवा निर्माल्य टाकणार नाही, आणि घरच्यांनाही तसे करण्यापासून थांबवीन.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| नीता | नदीतले पाणी दिसतच नाही | प्रश्न |
| आजी | नदीत जलपर्णी उगवली आहे | उत्तर |
| जलपर्णी म्हणजे? | पाण्यात उगवणारी वनस्पती | water hyacinth |
| का उगवते? | पाणी अशुद्ध, प्रदूषित झाल्यावर | नायट्रोजन, फॉस्फरस |
| कोणामुळे? | माणसांच्या वाईट सवयींमुळे | सांडपाणी, खते, कारखाने |
| उपाय | पाणी दूषित न होऊ देणे | काळजी घेणे |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. विचार करा, सांगा: नदीचे पाणी कशामुळे प्रदूषित होते?
Answer: शहराचे सांडपाणी, रासायनिक खते वापरलेल्या शेतातून झिरपणारे पाणी, कारखान्यांचे रसायनयुक्त सांडपाणी, नदीत टाकलेला कचरा-प्लॅस्टिक-निर्माल्य, आणि नदीत कपडे-जनावरे धुणे — यांमुळे नदीचे पाणी प्रदूषित होते.
2. विचार करा, सांगा: नदीचे पाणी प्रदूषित होऊ नये म्हणून कोणते उपाय करता येतील?
Answer: नमुना उत्तर: सांडपाणी शुद्ध करूनच सोडावे; शेतकऱ्यांनी सेंद्रिय खते वापरावीत; कारखान्यांनी पाण्यावर प्रक्रिया करावी; नदीत कचरा किंवा निर्माल्य टाकू नये; नदीकाठी झाडे लावावीत आणि स्वच्छता मोहिमा घ्याव्यात.
3. विचार करा, सांगा: जलपर्णी उगवल्याने पाण्यावर कोणता परिणाम होतो?
Answer: नमुना उत्तर: जलपर्णी पाण्यावर दाट पसरते, त्यामुळे पाणी दिसतही नाही. सूर्यप्रकाश पाण्यात पोहोचत नाही, पाण्याचा प्रवाह अडतो आणि मासे व इतर जलचरांना त्रास होतो. पाणी वापरण्यायोग्य राहत नाही.
4. विचार करा, सांगा: नदीमध्ये जलपर्णी होऊ नये यासाठी काय करायला हवे?
Answer: नमुना उत्तर: जलपर्णी नायट्रोजन-फॉस्फरसमुळे वाढते, म्हणून सांडपाणी आणि खतांचे पाणी नदीत जाऊ देऊ नये. असलेली जलपर्णी नियमितपणे काढून टाकावी आणि लोकांमध्ये नदी स्वच्छ ठेवण्याबद्दल जागृती करावी.
5. नीता आणि आजीच्या संवादातील कोणतेही चार प्रश्न-उत्तरे स्वतःच्या शब्दांत लिहा.
Answer: (१) पाणी का दिसत नाही? — नदीवर जलपर्णी पसरली आहे. (२) जलपर्णी म्हणजे? — पाण्यात वाढणारी वनस्पती. (३) ती का वाढते? — पाणी घाण झाले की. (४) आता काय करायचे? — पाणी घाण होऊ न देण्याची काळजी घ्यायची.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. संवादातील दोन पात्रे…
Answer: A. Neeta and Grandma.
2. नदीत काय उगवले होते?
Answer: B. Water hyacinth.
3. जलपर्णी म्हणजे…
Answer: A. An aquatic plant.
4. जलपर्णी केव्हा उगवते?
Answer: A. When water is polluted.
5. जलपर्णी वाढवणारी द्रव्ये…
Answer: B. Nitrogen and phosphorus.
6. जलपर्णीची वाढ कशाची निदर्शक?
Answer: A. Water pollution.
7. खालीलपैकी प्रदूषणाचे कारण नाही…
Answer: C. Planting trees doesn't pollute.
8. नदीची हानी कशामुळे?
Answer: B. Human habits.
9. आजीचा उपाय…
Answer: B. Keep water clean.
10. 'निदर्शक' म्हणजे…
Answer: D. Indicator.
11. 'झिरपणे' म्हणजे…
Answer: B. To seep.
12. 'हानी' म्हणजे…
Answer: A. Damage.
13. रासायनिक खतांऐवजी चांगला पर्याय…
Answer: A. Organic manure.
14. जलपर्णीमुळे पाण्यात काय पोहोचत नाही?
Answer: B. Sunlight is blocked.
15. पाठाचे नाव काय सुचवते?
Answer: A. Our problem, our solutions.
Get a ✓ Verified tutor for “आपली समस्या आपले उपाय – १” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise आपली समस्या आपले उपाय – १ the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे १५ मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “आपली समस्या आपले उपाय – १” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of आपली समस्या आपले उपाय – १.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “आपली समस्या आपले उपाय – १” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.