TalentJR apps
Textbook: मराठी सुगमभारती (संयुक्त भाषा) – इयत्ता आठवी (Balbharati, official free PDF) · pages 9–13
सु. ह. जोशी यांची बोधकथा — श्रीमंत गणेशराव यात्रेला जाताना आपल्या दोन मुलांना तीन सूचना देतात. आळशी अवी फक्त शब्द पाळतो आणि कंगाल होतो; मेहनती रवी त्यांचा खरा अर्थ समजतो आणि यशस्वी होतो. (A moral story: understand the real meaning of advice; laziness is our enemy.) सोबत वचन, विरुद्धार्थी शब्द, शब्दांच्या जाती आणि बातमी लेखन.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
एका गावात गणेशराव नावाचे श्रीमंत गृहस्थ राहत होते. त्यांच्याकडे खूप शेतजमीन आणि दोन-तीन दुकाने होती. सगळे कष्टाने कमावल्यामुळे त्यांना गर्व नव्हता. त्यांना अवी आणि रवी असे दोन मुलगे होते. (A rich, humble father and his two sons.)
अवी खूप आळशी होता — उशिरा उठायचा, लोळत पडायचा आणि कामाचा त्याला कंटाळा होता. रवी मात्र लवकर उठून व्यायाम, अभ्यास करायचा आणि वडिलांना मदत करायचा.
वय झाल्यावर गणेशरावांनी वर्षभर यात्रेला जायचे ठरवले. त्यांनी संपत्तीचे दोन समान भाग करून मुलांना दिले आणि तीन गोष्टी सांगितल्या: रोज सावलीतून कामाला जा आणि सावलीतून घरी या; रोज गोड खा; आजूबाजूच्या प्रत्येक गावात एक घर बांधा.
अवीने शब्दशः अर्थ घेतला — घरापासून दुकान-शेतापर्यंत मांडव घातला, रोज पक्वान्न खाल्ले आणि गावोगावी घरे बांधली. खर्च खूप आणि काम काहीच नाही, म्हणून त्याची संपत्ती झपाट्याने संपली. (Avi took the words literally and became poor.)
रवी ऊन येण्याआधी कामाला जायचा आणि ऊन उतरल्यावर परत यायचा; कष्टामुळे साधी भाजी-भाकरीही त्याला पक्वान्नासारखी लागायची; सगळ्यांना मदत केल्यामुळे प्रत्येक गावात त्याचे मित्र — म्हणजे 'घर' — झाले. वर्षाने वडील परत आले, तेव्हा रवीची संपत्ती वाढली होती. अवीला लाज वाटली आणि त्याने रवीसारखे काम करण्याचे वचन दिले.
Get a ✓ Verified tutor for “सावलीतून जा आणि सावलीतून ये” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
'रोज गोड खा' याचा रवीने कोणता अर्थ घेतला?
Answer: दिवसभर मेहनत केली की भूक चांगली लागते आणि साधी भाजी-भाकरीसुद्धा पक्वान्नासारखी गोड लागते — हाच 'गोड खाणे'.
अवी चिडला, कारण…
Answer: कारण वडिलांनी सांगितल्याप्रमाणे वागूनही तो कंगाल झाला होता; त्याला वाटले, वडिलांचा उपदेशच चुकीचा होता.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| सुरुवात | गणेशराव श्रीमंत पण नम्र; अवी आळशी, रवी कष्टाळू | characters |
| यात्रेपूर्वी | संपत्तीचे दोन समान भाग; तीन सूचना | advice |
| वर्षभर — अवी | मांडव, पक्वान्न, घरे; संपत्ती घटली | literal meaning |
| वर्षभर — रवी | लवकर काम, कष्ट, मैत्री; संपत्ती वाढली | real meaning |
| परत आल्यावर | अवी चिडतो; रवी अर्थ सांगतो | explanation |
| शेवट | अवी खजील; सुधारण्याचे वचन | lesson learnt |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. प्र. १. तुलना करा: अवी आणि रवी.
Answer: अवी — आळशी, उशिरा उठणारा, कामाचा कंटाळा, वडिलांच्या शब्दांचा फक्त शब्दशः अर्थ घेतला, उधळपट्टी केली, कंगाल झाला. रवी — कष्टाळू, लवकर उठून व्यायाम-अभ्यास करणारा, वडिलांना मदत करणारा, उपदेशाचा खरा अर्थ समजला, मित्र जोडले, संपत्ती वाढवली.
2. प्र. २. आकृती पूर्ण करा: (अ) गणेशरावांकडे असलेली धनदौलत (आ) गणेशरावांनी मुलांना सांगितलेल्या तीन गोष्टी.
Answer: (अ) जमीनजुमला (शेतीवाडी) आणि दोन-तीन दुकाने. (आ) १) रोज सावलीतून कामाला जा व सावलीतून घरी या; २) रोज गोड खा; ३) आजूबाजूच्या प्रत्येक गावात एकेक घर बांधा.
3. प्र. ३. कारणे शोधा: (अ) अवीची संपत्ती झपाट्याने कमी होऊ लागली. (आ) अवी चिडला.
Answer: (अ) कारण त्याने मांडव, रोजची पक्वान्ने आणि गावोगावी घरे यांवर खूप खर्च केला; पण काम काहीच केले नाही. (आ) कारण वडिलांच्या उपदेशाप्रमाणे वागूनही तो कंगाल झाला होता, म्हणून त्याला उपदेशच चुकीचा वाटला.
4. प्र. ४. (अ) अवीने बाबांच्या सूचनांचा लावलेला अर्थ तुम्हांला पटला का? सकारण स्पष्ट करा.
Answer: नाही, पटला नाही. कारण अवीने फक्त शब्द पाहिले, त्यामागचा विचार समजला नाही. मांडव घालणे, रोज पक्वान्न खाणे, गावोगावी घरे बांधणे यात फक्त खर्च होता, कमाई नव्हती. वडिलांना कष्ट, समाधान आणि माणसे जोडणे सांगायचे होते; ते अवीला कळले नाही.
5. प्र. ४. (आ) तुम्हांला जाणवलेले रवीचे गुण लिहा.
Answer: कष्टाळूपणा, शिस्त (लवकर उठणे, व्यायाम), समजूतदारपणा, विचारीपणा, आज्ञाधारकपणा, मनमिळाऊ आणि मदत करणारा स्वभाव, व्यवहारातील हुशारी.
6. खेळूया शब्दांशी: (अ) वचन बदला (आ) विरुद्धार्थी शब्द (इ) वर्गीकरण करा.
Answer: (अ) सावली – सावल्या; घर – घरे; गोष्ट – गोष्टी; दुकान – दुकाने; गाव – गावे; झरा – झरे. (आ) श्रीमंत × गरीब; गर्विष्ठ × नम्र; आळशी × उद्योगी; हळूहळू × भराभर; वाढ × घट; सोपे × कठीण. (इ) नाम: माणूस, फुले; सर्वनाम: मी, ती; विशेषण: श्रीमंत, छोटी; क्रियापद: विचारले, बसणे.
7. बातमी वाचा व उत्तरे लिहा: प्रमुख पाहुणे, अध्यक्ष, प्रतिसाद देणारे, शिबिरार्थींची संख्या, कला, ठिकाण, सुरू झाल्याची तारीख, बातमीचे घटक.
Answer: प्रमुख पाहुणे — चित्रकार श्री. अविनाश शिवतरे; अध्यक्ष — मुख्याध्यापक श्री. सदाशिव शिंदे; प्रतिसाद देणारे — रसिक. शिबिरार्थी — पंचवीस; कला — चित्रकला; ठिकाण — जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, उत्रौली (ता. भोर); सुरू झाल्याची तारीख — १० डिसेंबर (दहा दिवस, समारोप १९ डिसेंबर). घटक: वृत्तपत्र, दिनांक, मथळा, ठिकाण, कार्यक्रम, व्यक्ती, वेळ.
8. नमुना उत्तर: चर्चा करूया — 'आळसामुळे प्रगती होत नाही.'
Answer: नमुना उत्तर: आळशी माणूस आजचे काम उद्यावर ढकलतो, त्यामुळे कामे साचतात. अवीकडे वडिलांची संपत्ती होती, पण आळसामुळे ती संपली. परीक्षेच्या आधी रोज थोडा अभ्यास न करणारा विद्यार्थी शेवटी घाबरतो. म्हणून वेळेवर काम, नियमित सराव आणि मेहनत हेच प्रगतीचे खरे मार्ग आहेत.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. पाठाचे लेखक…
Answer: B. S. H. Joshi.
2. आळशी मुलगा कोण?
Answer: C. Avi was lazy.
3. गणेशराव किती काळ यात्रेला गेले?
Answer: C. About a year.
4. अवीने सावलीसाठी काय केले?
Answer: B. Built a canopy all the way.
5. 'रोज गोड खा' चा रवीचा अर्थ…
Answer: B. Hard work makes food sweet.
6. रवीची 'प्रत्येक गावात घरे' म्हणजे…
Answer: B. Friends' homes are his homes.
7. अवी कंगाल का झाला?
Answer: D. Spending without earning.
8. 'खजील होणे' म्हणजे…
Answer: A. To feel ashamed.
9. 'जमीनजुमला' म्हणजे…
Answer: C. Land and property.
10. पाठाचा मुख्य संदेश…
Answer: B. Understand the real meaning.
11. 'श्रीमंत' चा विरुद्धार्थी…
Answer: C. Poor.
12. 'हळूहळू' चा विरुद्धार्थी…
Answer: D. Quickly.
13. 'मी' हा शब्द कोणत्या जातीचा?
Answer: A. Pronoun.
14. बातमीतील चित्रकला शिबिर किती दिवसांचे होते?
Answer: D. Ten days.
15. पाठ कोणत्या पुस्तकातून घेतला आहे?
Answer: A. 'Chhotya Motya Goshti'.
Get a ✓ Verified tutor for “सावलीतून जा आणि सावलीतून ये” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise सावलीतून जा आणि सावलीतून ये the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे ३० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “सावलीतून जा आणि सावलीतून ये” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of सावलीतून जा आणि सावलीतून ये.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “सावलीतून जा आणि सावलीतून ये” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.