संतवाणीClass 8 Marathi Sugambharati Chapter 12 Notes – Maharashtra Board

Textbook: मराठी सुगमभारती (संयुक्त भाषा) – इयत्ता आठवी (Balbharati, official free PDF) · pages 42–47

दोन संतांचे दोन अभंग — (अ) संत एकनाथ: आई जशी बाळाचे सगळे लाड पुरवते, तसेच गुरू जनार्दन स्वामींचे आपल्यावर प्रेम आहे; (आ) संत श्रीनिळोबा: कापूर-सुगंध, सूर्य-प्रकाश, साखर-गोडी यांच्यासारखे देव आणि भक्त कधीच वेगळे होत नाहीत. (Two devotional abhangs on a guru's love and the oneness of God and devotee.) सोपा अर्थ, कठीण शब्द, म्हणी आणि सूचनाफलक.

🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা

🎧 Listen to the summary

Summary: संतवाणी

'संतवाणी' या पाठात दोन अभंग आहेत: (अ) संत एकनाथ यांचा आणि (आ) संत श्रीनिळोबा यांचा. दोन्ही अभंग 'सकलसंतगाथा, खंड दुसरा' (संपादक प्रा. डॉ. र. रा. गोसावी) यातून घेतले आहेत. (Two abhangs from two saints.)

(अ) संत एकनाथ म्हणतात — आई आपल्या बाळाच्या आवडी-निवडी ओळखते आणि स्वतःहून त्या पूर्ण करते. बाळ बोबडे बोलले की आईला मनापासून खूप आनंद होतो. बाळ जे मागेल ते देऊन ती त्याचा हट्ट पुरवते.

एकनाथांचे गुरू जनार्दन स्वामी यांचे एकनाथांवरचे प्रेम असेच आईसारखे आहे — ते फक्त लोकांना दाखवण्यासाठी नाही, तर अगदी आतून आलेले, खरे आहे. म्हणजे सद्गुरू हे आईसारखेच असतात. (A guru loves like a mother.)

(आ) संत श्रीनिळोबा म्हणतात — कापूर आपला सुगंध सोडत नाही, सूर्यकिरण आपला प्रकाश सोडत नाहीत; साखर गोडी सोडत नाही आणि चंदन सुवास सोडत नाही.

तसेच देव आणि भक्त एकमेकांपासून वेगळे होत नाहीत; ते एकमेकांमुळे शोभतात. आकाश आणि त्यातील मोकळी जागा जशी एकच असतात, तसे देव आणि भक्त मुळातच एकरूप आहेत. (God and devotee are inseparable.)

Key points to remember

  • (अ) संत एकनाथ (१५३३–१५९९) — भागवत संप्रदायातील थोर संतकवी
  • एकनाथांचे ग्रंथ: 'एकनाथी भागवत', 'रुक्मिणी स्वयंवर', 'भावार्थ रामायण'; अभंग, गौळणी, भारुडे
  • एकनाथांचे गुरू: जनार्दन स्वामी — अभंगात 'एकाजनार्दनी' ही नाममुद्रा
  • विषय (अ): आई-बाळाच्या उदाहरणातून गुरूचे शिष्यावरील वात्सल्य
  • (आ) संत श्रीनिळोबा (अंदाजे १६७५–१७५३) — संत तुकारामांचे शिष्य
  • निळोबांनी तेराशेहून अधिक अभंग रचले; भाषा सुबोध व रसाळ
  • विषय (आ): देव आणि भक्त यांची एकरूपता
  • उदाहरणे: कापूर–सुगंध, सूर्यकिरण–प्रकाश, साखर–गोडी, चंदन–सुवास, आकाश–अवकाश
  • दोन्ही अभंग 'सकलसंतगाथा, खंड दुसरा' (संपा. प्रा. डॉ. र. रा. गोसावी) मधून
  • भाव: प्रेम, वात्सल्य, भक्ती आणि एकरूपता
Want a teacher to explain संतवाणी?

Get a ✓ Verified tutor for “संतवाणी” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.

Get a tutor for this chapter →

👩‍🏫 Class 8 Marathi Sugambharati classes — live online, request a call back

Prefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.

Live online classesSmall groups or 1:1 with a teacher, from home, any city.
We call you backOur team asks what your child needs, then shares timings and fees.
Home tutor?We are still building our list of home tutors — ask on the call if there is one near you.

Keep learning