TalentJR apps
Textbook: मराठी सुगमभारती (संयुक्त भाषा) – इयत्ता आठवी (Balbharati, official free PDF) · pages 42–47
दोन संतांचे दोन अभंग — (अ) संत एकनाथ: आई जशी बाळाचे सगळे लाड पुरवते, तसेच गुरू जनार्दन स्वामींचे आपल्यावर प्रेम आहे; (आ) संत श्रीनिळोबा: कापूर-सुगंध, सूर्य-प्रकाश, साखर-गोडी यांच्यासारखे देव आणि भक्त कधीच वेगळे होत नाहीत. (Two devotional abhangs on a guru's love and the oneness of God and devotee.) सोपा अर्थ, कठीण शब्द, म्हणी आणि सूचनाफलक.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
'संतवाणी' या पाठात दोन अभंग आहेत: (अ) संत एकनाथ यांचा आणि (आ) संत श्रीनिळोबा यांचा. दोन्ही अभंग 'सकलसंतगाथा, खंड दुसरा' (संपादक प्रा. डॉ. र. रा. गोसावी) यातून घेतले आहेत. (Two abhangs from two saints.)
(अ) संत एकनाथ म्हणतात — आई आपल्या बाळाच्या आवडी-निवडी ओळखते आणि स्वतःहून त्या पूर्ण करते. बाळ बोबडे बोलले की आईला मनापासून खूप आनंद होतो. बाळ जे मागेल ते देऊन ती त्याचा हट्ट पुरवते.
एकनाथांचे गुरू जनार्दन स्वामी यांचे एकनाथांवरचे प्रेम असेच आईसारखे आहे — ते फक्त लोकांना दाखवण्यासाठी नाही, तर अगदी आतून आलेले, खरे आहे. म्हणजे सद्गुरू हे आईसारखेच असतात. (A guru loves like a mother.)
(आ) संत श्रीनिळोबा म्हणतात — कापूर आपला सुगंध सोडत नाही, सूर्यकिरण आपला प्रकाश सोडत नाहीत; साखर गोडी सोडत नाही आणि चंदन सुवास सोडत नाही.
तसेच देव आणि भक्त एकमेकांपासून वेगळे होत नाहीत; ते एकमेकांमुळे शोभतात. आकाश आणि त्यातील मोकळी जागा जशी एकच असतात, तसे देव आणि भक्त मुळातच एकरूप आहेत. (God and devotee are inseparable.)
Get a ✓ Verified tutor for “संतवाणी” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
'नोहे लौकिकापुरतें' म्हणजे काय?
Answer: गुरूंचे प्रेम फक्त लोकांना दिसावे म्हणून केलेले नाही; ते आईच्या मायेसारखे मनापासूनचे, खरे आणि खोल आहे.
देव आणि भक्त यांची एकरूपता दाखवण्यासाठी निळोबांनी कोणती उदाहरणे दिली?
Answer: कापूर व सुगंध, सूर्यकिरण व प्रकाश, साखर व गोडी, चंदन व सुवास, आकाश व अवकाश — या जोड्या कधीच वेगळ्या होत नाहीत, तसेच देव आणि भक्त.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| अ — चरण १ | आई बाळाचे छंद ओळखून पुरवते | mother's care |
| अ — चरण २, ३ | बोबडे बोल → आनंद; हट्ट पुरवते | joy, indulgence |
| अ — चरण ४ | गुरू जनार्दनांचे प्रेम खरे, दिखाऊ नाही | guru = mother |
| आ — चरण १ | कापूर–सुगंध, सूर्यकिरण–प्रकाश | inseparable pairs |
| आ — चरण २, ३ | देव-भक्त एकमेकांत शोभतात; साखर–गोडी, चंदन–सुवास | oneness |
| आ — चरण ४ | आकाश–अवकाश एकच, स्वयंभ | naturally one |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. (पाठात स्वाध्याय नाही — पाठावर आधारित प्रश्न) अभंग (अ) मध्ये आई बाळासाठी काय काय करते?
Answer: आई बाळाच्या आवडी ओळखून त्या स्वतःहून पूर्ण करते; त्याचे बोबडे बोल ऐकून मनापासून आनंदते; ते जे मागेल ते देऊन त्याचा हट्ट पुरवते.
2. संत एकनाथांनी गुरूच्या प्रेमाला आईच्या प्रेमाची उपमा का दिली असावी?
Answer: आईचे प्रेम निःस्वार्थ, खरे आणि न सांगताही मुलाची गरज ओळखणारे असते. एकनाथांना आपले गुरू जनार्दन स्वामी यांच्याकडून असेच प्रेम मिळाले. ते प्रेम जगाला दाखवण्यासाठी नव्हते, तर मनापासूनचे होते. म्हणून त्यांनी गुरूला आईसारखे म्हटले.
3. आकृती पूर्ण करा: अभंग (आ) मध्ये एकमेकांना न सोडणाऱ्या जोड्या.
Answer: कापूर — सुगंध; सूर्यकिरण — प्रकाश; साखर — गोडी; चंदन — सुवास; आकाश — अवकाश; देव — भक्त.
4. जोड्या लावा: (१) आमोद (२) प्रभा (३) जेंवि (४) विराजित (५) सखोल.
Answer: (१) आमोद — सुगंध; (२) प्रभा — तेज, प्रकाश; (३) जेंवि — ज्याप्रमाणे; (४) विराजित — शोभणारे; (५) सखोल — अतिशय खोल.
5. नमुना उत्तर: तुमच्यावर आईसारखे प्रेम करणाऱ्या एखाद्या शिक्षकांबद्दल चार-पाच वाक्ये लिहा.
Answer: नमुना उत्तर: आमच्या वर्गशिक्षिका पाटील बाई आम्हांला आईसारख्या वाटतात. कोणी उदास दिसले की त्या लगेच ओळखतात आणि प्रेमाने विचारपूस करतात. अवघड गणित त्या कंटाळा न करता पुन्हा पुन्हा समजावतात. एकदा मी आजारी असताना त्यांनी घरी येऊन माझ्या अभ्यासाची काळजी घेतली. त्यांच्याबद्दल मला खूप आदर आणि कृतज्ञता वाटते.
6. आसपास: अर्थावरून म्हणी ओळखा.
Answer: (१) न आवडणाऱ्या माणसाचे चांगले कामही वाईट दिसते — नावडतीचे मीठ अळणी. (२) काम जमत नाही म्हणून कारणे देणे — नाचता येईना अंगण वाकडे. (३) तत्काळ व्हावे म्हणून उतावळेपणाचे उपाय — उतावळा नवरा गुडघ्याला बाशिंग. (४) समोर दिसणाऱ्याला पुरावा लागत नाही — हाताच्या काकणाला आरसा कशाला?
7. आसपास (नमुना उत्तर): बागेच्या चित्रावरून सूचनाफलक तयार करा.
Answer: नमुना उत्तर: (१) कचरा कचराकुंडीतच टाका. (२) बागेत खाद्यपदार्थांची पाकिटे फेकू नका. (३) पाणी जपून वापरा; नळ बंद करा. (४) झाडे-फुले तोडू नका. (५) खेळण्यांचा वापर रांगेत आणि काळजीपूर्वक करा.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. अभंग (अ) कोणत्या संतांचा आहे?
Answer: D. Sant Eknath.
2. एकनाथांचे गुरू…
Answer: A. Janardan Swami.
3. अभंग (अ) मध्ये कोणते उदाहरण आहे?
Answer: B. Mother and child.
4. 'आळ' म्हणजे…
Answer: B. Wish, insistence.
5. 'नोहे' म्हणजे…
Answer: C. Is not.
6. गुरूंचे प्रेम…
Answer: C. True, like a mother's.
7. संत श्रीनिळोबा कोणाचे शिष्य?
Answer: D. Sant Tukaram.
8. निळोबांनी किती अभंग रचले?
Answer: C. More than 1300.
9. 'कर्पुर' म्हणजे…
Answer: C. Camphor.
10. 'रविकर' म्हणजे…
Answer: B. Sunray.
11. साखर काय सोडत नाही?
Answer: C. Sweetness.
12. अभंग (आ) चा विषय…
Answer: B. Oneness of God and devotee.
13. 'स्वयंभ' म्हणजे…
Answer: B. Self-born.
14. 'नाचता येईना…' म्हण पूर्ण करा.
Answer: D. Blaming the courtyard.
15. एकनाथांचा काळ…
Answer: C. 1533–1599.
Get a ✓ Verified tutor for “संतवाणी” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise संतवाणी the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे २० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “संतवाणी” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of संतवाणी.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “संतवाणी” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.