TalentJR apps
Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता नववी (Balbharati, official free PDF) · pages 43–44
कवयित्री प्रतिमा इंगोले यांची प्रेरणादायी कविता — वीज, पाऊस आणि वारा यांच्या प्रतिमांतून तरुणांमध्ये नवा जोश, समाजात समता आणि देशात नवनिर्माण व्हावे अशी इच्छा. (A poem calling for new energy, equality and a new beginning.) सोपा अर्थ, प्रतीके, स्वाध्याय आणि English help.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
ही कविता प्रतिमा इंगोले यांनी लिहिली आहे. नवीन काहीतरी घडवण्याचा (नवनिर्माणाचा) ध्यास लागलेल्या मनाची भावना त्यात व्यक्त झाली आहे. 'पुन्हा एकदा' हे शब्द परत परत येतात — जणू कवयित्री जोराने हाक देत आहे. (A call for change.)
पहिल्या कडव्यात कवयित्री म्हणतात — पुन्हा एकदा वीज चमकावी, ती खाली येऊन माणसांच्या रक्तात मिसळावी आणि त्यांच्या स्नायूंमध्ये जोश, ताकद पेटावी; ती एक हाक ठरावी.
दुसऱ्या कडव्यात — पावसाच्या सरी गिरक्या घेत बेभान होऊन कोसळाव्यात; त्यामुळे माती मातीत मिसळून एक व्हावी आणि सगळे भेदभाव धुऊन जावेत.
तिसऱ्या कडव्यात — वारा घुमावा आणि इथला तरुण भारावून जावा; कामाच्या ओढीने त्याला तहान-भूक विसरायला व्हावी आणि नवनिर्माणाची चाहूल लागावी.
शेवटी कवयित्रीची इच्छा आहे की या सगळ्यातून आपली भूमी दूर क्षितिजापर्यंत उजळून निघावी. निसर्गाच्या शक्तींचा वापर करून त्यांनी समाजपरिवर्तनाचे स्वप्न मांडले आहे.
Get a ✓ Verified tutor for “पुन्हा एकदा (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
'वीज रक्तात भिनावी' याचा अर्थ काय?
Answer: विजेसारखी ऊर्जा माणसांच्या रक्तात मिसळावी, म्हणजे त्यांच्यात प्रचंड उत्साह आणि जोश निर्माण व्हावा, अशी कवयित्रीची इच्छा आहे.
'मातीत माती व्हावी एक' मधील सामाजिक आशय कोणता?
Answer: पावसात मातीचे सगळे कण मिसळून एक होतात, तसे समाजातील जात, धर्म, श्रीमंत-गरीब हे सगळे भेद मिटून सगळी माणसे एक व्हावीत, समता यावी — हा आशय आहे.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| कडवे १ — वीज | चमकावी, रक्तात भिनावी, स्नायू पेटावे | उत्साह, जोश |
| कडवे २ — पाऊस | सरी बेभान कोसळाव्यात | भेदभाव पुसले जावेत |
| कडवे २ — माती | मातीत माती एक व्हावी | समता, एकता |
| कडवे ३ — वारा | घुमावा, युवक भारला जावा | प्रेरणा |
| कडवे ३ — तरुण | तहान-भूक विसरावी | कामाचा ध्यास |
| शेवट | नवनिर्माणाची चाहूल; भूमी दिगंतात उजळावी | प्रगती |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. प्र. १. कवयित्रीला असे का म्हणावेसे वाटते? (१) पावसाच्या सरी कोसळाव्यात, कारण… (२) भुलावी तहान विसरावी भूक, कारण…
Answer: (१) कारण त्या पावसाने माती मातीत मिसळून एक व्हावी आणि समाजातील सगळे भेदभाव धुऊन जावेत, असे कवयित्रीला वाटते. (२) कारण तरुणांना नवनिर्माणाचा इतका ध्यास लागावा की कामाच्या ओढीत त्यांना तहान-भूकेचेही भान राहू नये.
2. प्र. २. घटनांचे कवयित्रीला अपेक्षित परिणाम लिहा: (१) वीज चमकणे (२) वारा घुमणे.
Answer: (१) वीज चमकणे — ती माणसांच्या रक्तात भिनावी, स्नायू पेटावे आणि त्यांच्यात जोश, उत्साह निर्माण व्हावा. (२) वारा घुमणे — इथले तरुण भारावून जावेत, तहान-भूक विसरून कामाला लागावेत आणि नवनिर्माणाची चाहूल लागावी.
3. प्र. ३. प्रतीके व त्यांचा अर्थ यांच्या जोड्या लावा: (१) वीज रक्तात भिनावी (२) मातीत माती एक व्हावी (३) नवनिर्माणाची चाहूल लागावी (४) पुसून टाकीत भेदभाव (५) उजळावी भूमी दिगंतात.
Answer: (१) — (ई) माणसांत उत्साह निर्माण व्हावा; (२) — (इ) मातीने भेदभाव विसरावा; (३) — (उ) नवनवीन गोष्टींची निर्मिती करण्याची इच्छा व्हावी; (४) — (आ) समाजातील भेदभाव नष्ट व्हावे; (५) — (अ) सर्वत्र भारतभूमी चमकावी.
4. प्र. ४. 'मातीत माती व्हावी एक, पुसून टाकीत भेदाभेद' — या ओळींतील सामाजिक आशय स्पष्ट करा.
Answer: पाऊस जोरात पडला की वेगवेगळ्या ठिकाणची माती पाण्यात मिसळून एकजीव होते; कोणता कण कुठला हे ओळखता येत नाही. तसेच आपल्या समाजात जात, धर्म, भाषा, श्रीमंत-गरीब असे अनेक भेद आहेत. ते सगळे पुसले जावेत आणि सगळी माणसे समान, एकत्र व्हावीत, अशी कवयित्रीची इच्छा आहे. समता आणि एकतेचा हा सामाजिक संदेश आहे.
5. प्र. ५. (१) नमुना उत्तर: आपल्या देशात शांतता निर्माण व्हावी यासाठी 'पुन्हा एकदा' काय व्हावे असे तुम्हांला वाटते?
Answer: नमुना उत्तर: पुन्हा एकदा सगळ्या भारतीयांनी स्वातंत्र्यलढ्याच्या काळासारखे एकत्र यावे असे मला वाटते. जात-धर्मावरून होणारी भांडणे थांबावीत आणि सगळ्यांनी एकमेकांचे सण मिळून साजरे करावेत. प्रत्येक मुलाला चांगले शिक्षण मिळावे, कोणी उपाशी राहू नये. मतभेद झाले तर ते संवादाने सोडवावेत, हिंसेने नव्हे. तरुणांनी समाजसेवेचा ध्यास घ्यावा. असे झाले तर देशात खरी शांतता नांदेल.
6. प्र. ५. (२) कवितेचा तुम्हांला समजलेला भावार्थ स्पष्ट करा.
Answer: कवयित्रीला समाजात मोठा बदल हवा आहे. विजेसारखी ऊर्जा लोकांच्या रक्तात भिनून त्यांच्यात जोश यावा; पावसाच्या जोरदार सरींनी सगळे भेदभाव धुऊन जावेत आणि सगळे एक व्हावेत; वाऱ्यासारख्या प्रेरणेने तरुण भारावून जावेत, तहान-भूक विसरून नवनिर्मितीच्या कामाला लागावेत. या सगळ्यामुळे आपला देश दूरदूरपर्यंत उजळून निघावा. 'पुन्हा एकदा' या शब्दांतून हा बदल परत परत व्हावा, असा आग्रह दिसतो.
7. अपठित गद्य आकलन: (१) चौकटी पूर्ण करा — झेंड्याचा पांढरा, केशरी, हिरवा रंग कोणत्या गुणांचा निदर्शक? (२) झेंड्यातील अर्थपूर्णता स्वभाषेत स्पष्ट करा.
Answer: (१) पांढरा — प्रकाश, सत्य, साधेपणा; केशरी — त्याग, नम्रता; हिरवा — हिरवीगार, समृद्ध भूमाता. (२) आपल्या तिरंग्यातील प्रत्येक भाग काहीतरी शिकवतो. पांढरा रंग सांगतो की आपण सत्याने आणि साधेपणाने वागावे. अशोकचक्र चांगल्या गुणांची, धर्माची खूण आहे आणि ते सतत पुढे जात राहा, थांबू नका असेही सांगते. केशरी रंग त्याग आणि नम्रता शिकवतो, तर हिरवा रंग आपल्या सुपीक भूमीची आठवण करून देतो. सेवाभावाने आणि अहंकार न ठेवता काम केले तर आपण इथेच स्वर्गासारखे जग घडवू शकतो.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'पुन्हा एकदा' च्या कवयित्री…
Answer: C. Pratima Ingole.
2. प्रतिमा इंगोले यांच्या लेखनात कोणती बोली दिसते?
Answer: D. Vidarbha dialect.
3. त्यांचा कवितासंग्रह…
Answer: B. 'Bhulai'.
4. कवितेचा मुख्य भाव…
Answer: D. Passion for new creation.
5. वीज रक्तात भिनल्याने काय व्हावे?
Answer: C. Enthusiasm.
6. 'मातीत माती एक व्हावी' हे कशाचे प्रतीक?
Answer: A. Unity, equality.
7. पावसाच्या सरींनी काय पुसले जावे?
Answer: A. Discrimination.
8. वारा घुमल्यावर कोण भारला जावा?
Answer: D. The youth.
9. 'भुलावी तहान, विसरावी भूक' याचा अर्थ…
Answer: B. Be absorbed in work.
10. 'दिगंत' म्हणजे…
Answer: D. Far horizons.
11. 'पिंगा घालणे' म्हणजे…
Answer: C. To whirl.
12. जोडी लावा: 'उजळावी भूमी दिगंतात' →
Answer: D. The land should shine everywhere.
13. कवितेत वारंवार येणारे शब्द…
Answer: A. 'Once again'.
14. 'चाहूल' चा अर्थ…
Answer: D. A sign of what is coming.
15. कवितेत न आलेली निसर्गशक्ती…
Answer: C. No earthquake in the poem.
Get a ✓ Verified tutor for “पुन्हा एकदा (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise पुन्हा एकदा (कविता) the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे २० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “पुन्हा एकदा (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of पुन्हा एकदा (कविता).
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “पुन्हा एकदा (कविता)” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.