Class 9 · Maharashtra Board

📗 Maharashtra Board Class 9 Marathi Solutions

Free notes, solved examples, flashcards, quizzes and textbook solutions for all 21 lessons of Maharashtra State Board Class 9 Marathi (9th Std) — written in simple words from the official Balbharati textbooks.

भाग – १

सर्वात्मका शिवसुंदरा, संतवाणी, बेटा मी ऐकतो आहे, जी. आय. पी. रेल्वे, काझीरंगा · Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता नववी

पाठ 1 सर्वात्मका शिवसुंदरा (प्रार्थना)

कुसुमाग्रज यांची सुंदर प्रार्थना — देव सगळीकडे आहे, कष्ट करणाऱ्यांत, दुःखी लोकांची सेवा करण्यात आणि सत्यासाठी लढणाऱ्यांत तो आहे; तो आपल्याला अंधारातून प्रकाशाकडे नेवो, अशी विनंती. (A prayer asking God to lead us from darkness to light and make us fearless.) सोपा अर्थ, नवीन शब्द आणि English help.

पाठ 2.1 संतवाणी (अ) भेटीलागी जीवा – संत तुकाराम

संत तुकाराम महाराजांचा प्रसिद्ध अभंग — विठ्ठलाला भेटण्याची मनातली तीव्र ओढ त्यांनी चकोर पक्षी, माहेरी जायला आतुर झालेली मुलगी आणि भुकेले बाळ अशा तीन दृष्टान्तांतून सांगितली आहे. (A saint's deep longing to meet God, shown through three examples.) सोबत अलंकारांची ओळख.

पाठ 2.2 संतवाणी (आ) संतकृपा झाली – संत बहिणाबाई

संत बहिणाबाईंचा अभंग — वारकरी संप्रदाय म्हणजे एक सुंदर मंदिर (इमारत) आहे, अशी कल्पना करून त्यांनी ज्ञानदेव, नामदेव, एकनाथ आणि तुकाराम या संतांचे योगदान सांगितले आहे. (The Warkari tradition imagined as a temple built by saints.) सोबत उपमा अलंकाराचे शब्द.

पाठ 3 ‘बेटा, मी ऐकतो आहे!’

व. पु. काळे यांची भावस्पर्शी कथा — व्हायोलिन शिकणारा छोटा शिरीष आणि रोज त्याच्यासोबत वर्गात शांत बसणारे त्याचे वडील नाना. शेवटी कळते की नाना एकेकाळी उत्तम गायक होते पण अपघातात बहिरे झाले होते. (A touching story of a boy who plays music for his deaf father.) सोबत उपमा आणि उत्प्रेक्षा अलंकार.

पाठ 4 जी. आय. पी. रेल्वे

प्रबोधनकार ठाकरे यांचा रंजक पाठ — १८५३ मध्ये मुंबई ते ठाणे अशी भारतातील पहिली रेल्वे धावली, तेव्हा लोकांना वाटलेले नवल, पसरलेल्या अफवा, लोकांना गाडीत बसवण्यासाठी दिलेली इनामे आणि पुढे पुणे-मुंबई प्रवासाची गंमत. (The story of India's first train and how people slowly started trusting it.) सोबत समास.

पाठ 4.1 काझीरंगा (स्थूलवाचन)

वसंत अवसरे यांचे प्रवासवर्णन — आसाममधील काझीरंगा अभयारण्यात 'वैजयंती' नावाच्या हत्तिणीवर बसून केलेली जंगलसफारी: एकशिंगी गेंडा, रानम्हशी आणि गायबगळे, मेलेले हरीण आणि सारंग हरणांचा कळप. (A jungle safari in Kaziranga on an elephant.) सोबत सामासिक शब्द.

भाग – २

व्यायामाचे महत्त्व, ऑलिंपिक वर्तुळांचा गोफ, दिव्याच्या शोधामागचे दिव्य, सखू आजी, हास्यचित्रांतली मुलं · Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता नववी

पाठ 5 व्यायामाचे महत्त्व (कविता)

राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांची ओवीरूप रचना — व्यायाम हा आरोग्य देणारा मित्र आहे आणि आळस हा शत्रू आहे. व्यायामाने भूक, पचन, रक्ताभिसरण, स्नायू, आयुष्य, प्रतिकारशक्ती आणि काम करण्याचा उत्साह कसा वाढतो, ते यात सांगितले आहे. (Why exercise matters — in simple verses.) सोबत समासाचे प्रकार.

पाठ 6 ऑलिंपिक वर्तुळांचा गोफ

बाळ ज. पंडित यांचा माहितीपर पाठ — ऑलिंपिक ध्वजावरची पाच वर्तुळे, ब्रीदवाक्य, ऑलिंपिक व्हिलेज, प्राचीन ग्रीसमधील सुरुवात, आधुनिक ऑलिंपिकचे पुनरुज्जीवन आणि जेसी ओवेन्स, झेटोपेक, अबेबे बिकिला, ध्यानचंद यांसारखे खेळाडू. (All about the Olympics and the friendship it spreads.) सोबत शब्दांचे व्याकरण.

पाठ 7 दिव्याच्या शोधामागचे दिव्य

डॉ. अनिल गोडबोले यांचा पाठ — थॉमस अल्वा एडिसन यांनी विजेचा दिवा कसा शोधला: सूर्यग्रहणाच्या अंधारात सुचलेली कल्पना, हंफ्रे डेव्हीच्या दिव्याच्या मर्यादा, प्लेटिनम आणि बांबूचे प्रयोग, हजारो फसलेले प्रयोग आणि शेवटी टंगस्टनचे यश. 'दिव्य' म्हणजे कठीण परीक्षा. (The hard struggle behind the electric bulb.) सोबत अव्ययीभाव समास आणि अपठित गद्य.

पाठ 8 सखू आजी

राजन गवस यांचे व्यक्तिचित्र — गावातील नव्वद वर्षांची सखू आजी: यमक जुळवून बोलणारी, गूढ गोष्टी सांगणारी, गावसभेत ठामपणे बोलणारी, पंधरा दिवसांत वाचायला शिकून इतर बायकांना शिकवणारी आणि सगळ्या गावाला आपले कुटुंब मानणारी. (A portrait of a wise, bold village grandmother.) सोबत अव्ययीभाव आणि द्वंद्व समास.

पाठ 8.1 हास्यचित्रांतली मुलं (स्थूलवाचन)

मधुकर धर्मापुरीकर यांचा लेख — हास्यचित्र आणि व्यंगचित्र यांत फरक काय, ती कशी 'वाचायची', आणि चित्रातले मूल खरोखर लहान मुलासारखे दिसावे म्हणून व्यंगचित्रकार काय करतात. शि. द. फडणीस, श्याम जोशी, आर. के. लक्ष्मण यांच्यापासून परदेशी व्यंगचित्रकारांपर्यंत चित्रांची सफर. (How to read cartoons, and why drawing children is hardest.)

भाग – ३

उजाड उघडे माळरानही, कुलूप, आभाळातल्या पाऊलवाटा, पुन्हा एकदा, व्हेनिस · Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता नववी

पाठ 9 उजाड उघडे माळरानही (कविता)

कवयित्री ललिता गादगे यांची निसर्गकविता — वसंत ऋतू येताच कोरडी, ओसाड सृष्टी रंगांनी, फुलांनी आणि कोकिळेच्या गाण्याने कशी नटून जाते, याचे सुंदर चित्र. (A poem about how spring dresses up dry nature.) सोपा अर्थ, नवीन शब्द, स्वाध्याय आणि English help.

पाठ 10 कुलूप

श्री. कृ. कोल्हटकर यांचा विनोदी पाठ — बंडूनानांना कुलपे जमवण्याचा भारी नाद; त्या नादापायी त्यांच्यावर एकामागून एक गमतीदार संकटे येतात. (A funny story about a man crazy about locks.) सोपी गोष्ट, विनोद समजून घ्या, नवीन शब्द आणि English help.

पाठ 11 आभाळातल्या पाऊलवाटा

पक्ष्यांच्या स्थलांतराविषयी माहिती देणारा पाठ — हजारो मैल उडून पक्षी भारतात का, कुठून आणि कधी येतात, आणि शास्त्रज्ञ त्यांचे मार्ग कसे शोधतात. (Bird migration: why, from where and when.) सोपी माहिती, नवीन शब्द, स्वाध्याय आणि English help.

पाठ 12 पुन्हा एकदा (कविता)

कवयित्री प्रतिमा इंगोले यांची प्रेरणादायी कविता — वीज, पाऊस आणि वारा यांच्या प्रतिमांतून तरुणांमध्ये नवा जोश, समाजात समता आणि देशात नवनिर्माण व्हावे अशी इच्छा. (A poem calling for new energy, equality and a new beginning.) सोपा अर्थ, प्रतीके, स्वाध्याय आणि English help.

पाठ 12.1 व्हेनिस (स्थूलवाचन)

रमेश मंत्री यांचे प्रवासवर्णन — रस्त्यांऐवजी कालवे, मोटारींऐवजी नावा असलेले इटलीतील पाण्यावर तरंगणारे शहर व्हेनिस. तिथले वातावरण, निसर्गसौंदर्य आणि निवांत जीवन. (A travelogue about Venice, the floating city.) सोपी माहिती, नवीन शब्द, स्वाध्याय, विरामचिन्हे आणि English help.

भाग – ४

तिफन, ते जीवनदायी झाड, माझे शिक्षक व संस्कार, शब्दांचा खेळ, विश्वकोश · Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता नववी

पाठ 13 तिफन (कविता)

कवी विठ्ठल वाघ यांची वऱ्हाडी बोलीतील कविता — पहिला पाऊस, काळ्या मातीत चालणारी तिफन, बैलांवरचे प्रेम, मातीचा सुगंध आणि शेतकरी कुटुंबाचे हिरवे स्वप्न. (A poem in the Varhadi dialect about sowing seeds in the rain.) सोपा अर्थ, वऱ्हाडी शब्द, स्वाध्याय, सामान्यरूप आणि English help.

पाठ 14 ते जीवनदायी झाड

भारत सासणे यांचा ललित पाठ — उन्हाने तापलेल्या परिसरातील एक हिरवेगार लिंबाचे झाड पक्षी, कीटक, प्राणी आणि माणसांसाठी कसे जीवनाचे केंद्र बनते, आणि झाड लावणारे मन किती आनंदी असते. (A lemon tree that gives life to everyone around it.) सोपी गोष्ट, नवीन शब्द, स्वाध्याय आणि English help.

पाठ 15 माझे शिक्षक व संस्कार

शंकरराव खरात यांचा आत्मकथनपर पाठ — गावच्या शाळेतील शिक्षकांनी दिलेले ज्ञान, शिस्त, मार्गदर्शन आणि जातिभेदाच्या कठीण प्रसंगी दिलेला आधार व संस्कार. (A writer remembers the teachers who shaped him.) सोपी गोष्ट, शिक्षकांची वैशिष्ट्ये, स्वाध्याय आणि English help.

पाठ 16 शब्दांचा खेळ

हेलन केलर यांच्या आत्मकथनातील प्रसंग (अनुवाद: माधव कर्वे) — अंध, मूक आणि बधिर असलेल्या लहानग्या हेलनला शिक्षिका अॅनी सुलिव्हॅन बोटांनी हातावर अक्षरे लिहून 'शब्द' म्हणजे काय हे कसे शिकवतात, आणि 'w-a-t-e-r' या एका शब्दाने तिचे जग कसे उजळते. (How Helen Keller discovered words.) सोपी गोष्ट, वाक्प्रचार, स्वाध्याय आणि English help.

पाठ 16.1 विश्वकोश (स्थूलवाचन)

मराठी विश्वकोशाची ओळख करून देणारा माहितीपर पाठ — विश्वकोश म्हणजे काय, तो कसा तयार झाला, का आणि कसा पाहावा; सोबत 'शब्दकोडे' आणि 'केशभूषा' या दोन नोंदींची उदाहरणे. (An introduction to the Marathi encyclopaedia.) सोपी माहिती, स्वाध्याय, कोडे, अनुस्वार नियम आणि English help.