TalentJR apps
Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता नववी (Balbharati, official free PDF) · pages 4–5
संत बहिणाबाईंचा अभंग — वारकरी संप्रदाय म्हणजे एक सुंदर मंदिर (इमारत) आहे, अशी कल्पना करून त्यांनी ज्ञानदेव, नामदेव, एकनाथ आणि तुकाराम या संतांचे योगदान सांगितले आहे. (The Warkari tradition imagined as a temple built by saints.) सोबत उपमा अलंकाराचे शब्द.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
हा अभंग संत बहिणाबाई यांचा आहे. त्या संत तुकारामांच्या शिष्या होत्या. यात त्यांनी वारकरी संप्रदायाला एका इमारतीचे, देवालयाचे रूप दिले आहे. (An extended metaphor of a building.)
सुरुवातीला त्या सांगतात — संतांची कृपा झाली आणि ही इमारत पूर्ण झाली, यशस्वी झाली.
संत ज्ञानेश्वरांनी या देवालयाचा पाया घातला आणि ते उभे केले. त्यांचे सेवक संत नामदेव यांनी या मंदिराभोवतीचे आवार (भिंती, परिसर) बांधले.
गुरू जनार्दनस्वामी यांचे शिष्य संत एकनाथ यांनी 'भागवत' ग्रंथाच्या रूपाने या इमारतीला मजबूत खांब दिला. संत तुकाराम या मंदिराचा कळस झाले.
म्हणून बहिणाबाई सांगतात — आता शांतपणे, निवांत भजन करा. या मंदिरावर भक्तीची ध्वजा फडकत आहे आणि त्यांनी या सगळ्याचे वर्णन (निरूपण) केले आहे.
Get a ✓ Verified tutor for “संतवाणी (आ) संतकृपा झाली – संत बहिणाबाई” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
'तुका झालासे कळस' याचा भावार्थ काय?
Answer: संत तुकारामांनी आपल्या अभंगांनी वारकरी संप्रदायाला सर्वोच्च उंचीवर, वैभवावर पोहोचवले. मंदिर पूर्ण झाले, म्हणून आता भक्तांनी निश्चिंत होऊन, शांतपणे भजन करावे.
'ज्ञानदेवें रचिला पाया' या ओळीचा अर्थ स्पष्ट करा.
Answer: संत ज्ञानेश्वरांनी वारकरी संप्रदायरूपी मंदिराचा पाया घातला, म्हणजे या संप्रदायाची भक्कम सुरुवात केली आणि त्याला उभे केले.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| संत ज्ञानेश्वर | पाया रचला, देवालय उभारले | स्थापना |
| संत नामदेव | आवार रचले | प्रचार, परिसर व्यापक |
| संत एकनाथ | भागवतरूपी खांब दिला | बळकटी |
| संत तुकाराम | कळस झाले | वैभव |
| संत बहिणाबाई | ध्वजा फडकते, निरूपण केले | वर्णन |
| काळ | बहिणाबाई १६६८–१७०० | तुकारामांच्या शिष्या |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. प्र. १. चौकटी पूर्ण करा: वारकरी संप्रदायरूपी इमारत उभी करणारे संत — कळस चढवणारे, पाया रचणारे, खांब होणारे, भिंती (आवार) उभारणारे.
Answer: कळस चढवणारे — संत तुकाराम; पाया रचणारे — संत ज्ञानेश्वर; खांब होणारे — संत एकनाथ; भिंती (आवार) उभारणारे — संत नामदेव.
2. प्र. २. कंसातील उत्तरांच्या आधारे संकल्पना स्पष्ट करा: पाया रचणे, आवार रचणे, खांब होणे, कळस चढवणे.
Answer: पाया रचणे — वारकरी संप्रदायाची स्थापना; आवार रचणे — परिसर प्रचाराने व्यापक केला; खांब होणे — संप्रदायाला गुरुकृपेने बळकट केले; कळस चढवणे — वैभवापर्यंत पोहोचवला.
3. प्र. ३. (१) 'तुका झालासे कळस । भजन करा सावकाश ।' या ओळीचा भावार्थ स्पष्ट करा.
Answer: मंदिराचा कळस बसला की ते पूर्ण आणि शोभिवंत होते. संत तुकारामांनी आपल्या अभंगांनी आणि भक्तीने वारकरी संप्रदायाला सर्वोच्च उंचीवर नेले; म्हणून ते या मंदिराचा कळस आहेत. आता इमारत पूर्ण झाली आहे, तेव्हा भक्तांनी कसलीही चिंता न करता निवांतपणे, मनापासून भजन करावे, असे बहिणाबाई सांगतात.
4. प्र. ३. (२) 'ज्ञानदेवें रचिला पाया । उभारिलें देवालया ।' या ओळीचा अर्थ स्पष्ट करा.
Answer: संत ज्ञानेश्वरांनी वारकरी संप्रदायरूपी मंदिराचा भक्कम पाया घातला आणि हे मंदिर उभे केले. म्हणजे त्यांनी या भक्तिमार्गाची सुरुवात केली, त्याला आधार दिला; त्यावरच पुढे इतर संतांनी हे मंदिर वाढवले.
5. प्र. ४. संतांचे कार्य समाजाला नेहमीच मार्गदर्शक ठरते, याविषयी तुमचे मत सोदाहरण लिहा.
Answer: नमुना उत्तर: संतांनी सोप्या भाषेत लोकांना चांगले जगायला शिकवले. संत तुकारामांनी ढोंग आणि अंधश्रद्धा यांवर टीका करून प्रामाणिकपणे कष्ट करायला सांगितले. संत ज्ञानेश्वरांनी 'पसायदान' मध्ये सगळ्या जगाच्या सुखाची प्रार्थना केली. आजही जात, धर्म यांवरून भांडणे होतात; अशा वेळी 'सर्व जिवांत देव आहे' ही संतांची शिकवण आपल्याला एकत्र आणते. म्हणून संतांचे कार्य कायम मार्गदर्शक आहे.
6. भाषाभ्यास: उपमेय, उपमान, साम्यवाचक शब्द व समान गुण ओळखा: (अ) आईचे प्रेम सागरासारखे असते. (आ) सरपंच कर्णासारखे दानशूर आहेत. (इ) राधाचा आवाज कोकिळेसारखा मधुर आहे.
Answer: (अ) उपमेय: आईचे प्रेम; उपमान: सागर; साम्यवाचक: सारखे; समान गुण: अथांगपणा (विशालता). (आ) उपमेय: सरपंच; उपमान: कर्ण; साम्यवाचक: सारखे; समान गुण: दानशूरपणा. (इ) उपमेय: राधाचा आवाज; उपमान: कोकिळा; साम्यवाचक: सारखा; समान गुण: मधुरपणा.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'संतकृपा झाली' अभंगाच्या कवयित्री…
Answer: A. Sant Bahinabai.
2. बहिणाबाई कोणाच्या शिष्या होत्या?
Answer: B. Disciple of Tukaram.
3. वारकरी संप्रदायरूपी इमारतीचा पाया कोणी रचला?
Answer: B. Dnyaneshwar laid the foundation.
4. आवार कोणी रचले?
Answer: D. Namdev.
5. भागवतरूपी खांब कोणी दिला?
Answer: C. Eknath.
6. कळस कोण झाले?
Answer: C. Tukaram.
7. 'किंकर' म्हणजे…
Answer: C. Servant.
8. 'सावकाश' म्हणजे…
Answer: C. Leisurely, calmly.
9. 'कळस चढवणे' या संकल्पनेचा अर्थ…
Answer: A. Took it to glory.
10. 'आवार रचणे' या संकल्पनेचा अर्थ…
Answer: C. Spread it widely.
11. एकनाथांचे गुरू…
Answer: D. Janardan Swami.
12. 'आंबा साखरेसारखा गोड' — उपमान कोणते?
Answer: B. Sugar is the standard.
13. 'आंबा साखरेसारखा गोड' — उपमेय कोणते?
Answer: D. Mango is compared.
14. साम्यवाचक शब्द कोणता?
Answer: A. Shows similarity.
15. ध्वजा म्हणजे…
Answer: D. Flag.
Get a ✓ Verified tutor for “संतवाणी (आ) संतकृपा झाली – संत बहिणाबाई” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise संतवाणी (आ) संतकृपा झाली – संत बहिणाबाई the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे २० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “संतवाणी (आ) संतकृपा झाली – संत बहिणाबाई” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of संतवाणी (आ) संतकृपा झाली – संत बहिणाबाई.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “संतवाणी (आ) संतकृपा झाली – संत बहिणाबाई” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.