व्यायामाचे महत्त्व (कविता)Class 9 Marathi Chapter 5 Notes – Maharashtra Board

Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता नववी (Balbharati, official free PDF) · pages 18–19

राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांची ओवीरूप रचना — व्यायाम हा आरोग्य देणारा मित्र आहे आणि आळस हा शत्रू आहे. व्यायामाने भूक, पचन, रक्ताभिसरण, स्नायू, आयुष्य, प्रतिकारशक्ती आणि काम करण्याचा उत्साह कसा वाढतो, ते यात सांगितले आहे. (Why exercise matters — in simple verses.) सोबत समासाचे प्रकार.

🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা

🎧 Listen to the summary

Summary: व्यायामाचे महत्त्व (कविता)

ही रचना राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांची आहे. ते संतकवी आणि समाजसुधारक होते. या रचनेतून त्यांनी माणसाच्या आयुष्यात व्यायाम किती महत्त्वाचा आहे, ते सोप्या भाषेत सांगितले आहे. (Exercise is a friend.)

पहिल्या ओवीत ते सांगतात — व्यायाम हा आरोग्य देणारा मित्र आहे, हे सूत्र नेहमी लक्षात ठेवा. आळस हा सगळीकडे आणि सगळ्या बाजूंनी शत्रूच मानला जातो.

व्यायाम केला नाही तर चांगले, सात्त्विक अन्नसुद्धा पचत नाही आणि त्याचेच आजार होतात. व्यायामाने भूक (जठराग्नी) चांगली लागते आणि अन्न सहज पचते.

व्यायामाने शरीरातील सुस्ती, जडपणा दूर होतो, अंगात तरतरी राहते, रक्ताभिसरण चांगले होते आणि विचारांतही ताजेपणा, जिवंतपणा येतो. स्नायू बळकट होतात आणि माणूस दीर्घायुषी होतो; व्यायाम न करणाऱ्याला पित्त, कफ, वात हे दोष खूप थकवतात.

शेवटी ते सांगतात — व्यायामाने रोगांशी लढण्याची शक्ती वाढते, आपली कामे आपण करण्याची सवय (स्वावलंबन) लागते आणि काम करण्याची स्फूर्ती, उत्साह वाढतो. (Exercise builds immunity, self-reliance and energy.)

Key points to remember

  • कवी: राष्ट्रसंत श्री तुकडोजी महाराज — माणिक बंडोजी ठाकूर (१९०९–१९६८)
  • संतकवी, समाजसुधारक; अंधश्रद्धा, जातिभेद, धर्मभेद यांचा विरोध
  • गावोगावी 'गुरुदेव सेवा मंडळे' स्थापन केली
  • डॉ. राजेंद्रप्रसाद यांनी 'राष्ट्रसंत' ही उपाधी दिली
  • पुस्तके: 'अनुभवसागर भजनावली', 'सेवास्वधर्म', 'राष्ट्रीय भजनावली'; ग्रंथ 'ग्रामगीता'
  • सूत्र: व्यायाम = आरोग्य देणारा मित्र; आळस = शत्रू (वैरी)
  • व्यायामाने: भूक वाढते, अन्न सहज पचते
  • व्यायामाने: जडत्व दूर, तरतरी, उत्तम रक्ताभिसरण, विचारांत सजीवपणा
  • व्यायामाने: सशक्त स्नायू, दीर्घायुष्य, प्रतिकारशक्ती, स्वावलंबन, स्फूर्ती
  • व्यायाम न केल्यास: सात्त्विक अन्नही बाधते; पित्त-कफ-वात शरीर जर्जर करतात
Want a teacher to explain व्यायामाचे महत्त्व (कविता)?

Get a ✓ Verified tutor for “व्यायामाचे महत्त्व (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.

Get a tutor for this chapter →

👩‍🏫 Class 9 Marathi classes — live online, request a call back

Prefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.

Live online classesSmall groups or 1:1 with a teacher, from home, any city.
We call you backOur team asks what your child needs, then shares timings and fees.
Home tutor?We are still building our list of home tutors — ask on the call if there is one near you.

Keep learning