TalentJR apps
Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता दहावी (Balbharati, official free PDF) · pages 31–32
रवींद्रनाथ टागोर यांच्या बंगाली कवितेचे श्यामला कुलकर्णी यांनी केलेले मराठी रूपांतर — सूर्य आणि पणतीच्या प्रतीकांतून लहानातल्या लहान जीवाचे मोल सांगणारी कविता; भावार्थ, प्रतीके आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.
👋 New here? See how to study this chapter step by step — summary, notes, flashcards, quiz and games.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
'जाता अस्ताला' ही गुरुदेव रवींद्रनाथ टागोर यांची बंगाली कविता असून तिचे मराठीत स्वैर रूपांतर श्यामला कुलकर्णी यांनी केले आहे. ती स्थूलवाचनासाठी दिली आहे.
मावळतीला निघालेल्या सूर्याला चिंता वाटते — आपण गेल्यावर या जगाचे काय होईल? सारी पृथ्वी अंधारात बुडेल, म्हणून कोणीतरी तिला वाचवावे, असे तो कळकळीने आवाहन करतो.
सूर्याच्या हाकेला कोणीही पुढे येत नाही; कुणालाच आपल्या सामर्थ्याची खात्री वाटत नाही.
तेवढ्यात एक लहानशी पणती संकोचाने पुढे येते आणि नम्रपणे सांगते की आपल्या प्रकाशाने जमेल तितकी धरती ती उजळून टाकेल.
पणतीचे बोलणे ऐकून सूर्याचे डोळे भरून येतात आणि समाधानाने तो अस्ताला जातो. छोट्या जीवातही जगाला काहीतरी देण्याची आणि जग सुंदर करण्याची क्षमता असते, हा कवितेचा संदेश आहे.
Get a ✓ Verified tutor for “जाता अस्ताला (स्थूलवाचन)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
पणतीच्या उदाहरणातून कवितेत व्यक्त झालेला विचार स्पष्ट करा.
Answer: म्हणजे प्रत्येकाने आपल्या क्षमतेनुसार काम केले तर जग सुंदर होते; लहान असणे हे कमीपणाचे नाही, हा विचार पणतीतून मिळतो.
| शब्द / संकल्पना | अर्थ | पाठात |
|---|---|---|
| अस्त | मावळणे | सूर्य मावळतीला निघतो |
| धरा | पृथ्वी | अंधारात बुडण्याची भीती |
| त्वरा | घाई | सूर्याचे तातडीचे आवाहन |
| शाश्वती | खात्री | कुणालाच आत्मविश्वास नाही |
| पणती | मातीचा छोटा दिवा | नम्रपणे पुढे येते |
| भास्कर | सूर्य | पणती त्याला संबोधते |
| मम | माझ्या | पणतीचे बोलणे |
| वच | वचन, बोलणे | पणतीचे शब्द ऐकून |
| तृप्त | समाधानी | सूर्य अस्ताला जातो |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. तुम्हांला समजलेली कवितेतील सूर्याची भूमिका स्पष्ट करा.
Answer: म्हणजे सूर्य हा जबाबदार, जगाची काळजी वाहणारा आणि लहानांच्या प्रयत्नांचे कौतुक करणारा मोठा जीव आहे.
2. सूर्य आणि पणती या प्रतीकांचा तुम्हांला समजलेला अर्थ लिहा.
Answer: मोठ्यांचे कार्य पुढे नेण्याची जबाबदारी लहानांनीही नम्रपणे स्वीकारावी, हा अर्थ या प्रतीकांतून मिळतो.
3. सूर्यास्ताच्या दर्शनाने मनात निर्माण होणाऱ्या भावना शब्दबद्ध करा.
Answer: म्हणून सूर्यास्त मला शांतता, आत्मचिंतन आणि नव्या सुरुवातीची आशा देणारा वाटतो.
4. सूर्य आणि पणती यांच्यातील संवाद स्वतःच्या कल्पनेने लिहा (चार ओळी).
Answer: संवादात सूर्याची चिंता, पणतीची नम्रता आणि तिचा निर्धार दिसायला हवा.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'जाता अस्ताला' कवितेचे मूळ कवी…
Answer: C. बंगाली महाकवी.
2. या कवितेचे मराठी रूपांतर कोणी केले?
Answer: A. स्वैर रूपांतर.
3. सूर्याच्या हाकेला कोण पुढे आले?
Answer: A. विनम्र भावाने.
4. सूर्याचे डोळे सुरुवातीला का पाणावले?
Answer: D. आपल्यानंतर अंधार.
5. शेवटी सूर्य कसा अस्ताला गेला?
Answer: B. पणतीने जबाबदारी घेतली.
6. 'भास्कर' म्हणजे…
Answer: C. शब्दार्थ.
7. 'धरा' म्हणजे…
Answer: C. शब्दार्थ.
8. 'शाश्वती' म्हणजे…
Answer: C. कुणास ना शाश्वती.
9. टागोर यांना नोबेल पुरस्कार कोणत्या संग्रहासाठी मिळाला?
Answer: A. आशियातील पहिले नोबेल.
10. टागोर यांनी स्थापन केलेली संस्था…
Answer: A. विश्वभारतीही.
11. 'डाकघर' ही टागोरांची कोणती साहित्यकृती?
Answer: B. 'राजा' हेही नाटक.
12. कवितेत पणती कशाचे प्रतीक आहे?
Answer: B. जमेल तसा प्रकाश.
13. सूर्याचे डोळे पाणावणे — यात कोणता अलंकार?
Answer: D. निर्जीवाला मानवी भावना.
14. पणतीचा स्वभाव कसा दिसतो?
Answer: D. लवून बोलते.
15. कवितेचा मुख्य संदेश…
Answer: C. पाठ परिचयात दिलेला आशय.
Get a ✓ Verified tutor for “जाता अस्ताला (स्थूलवाचन)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise जाता अस्ताला (स्थूलवाचन) the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे २५ मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “जाता अस्ताला (स्थूलवाचन)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of जाता अस्ताला (स्थूलवाचन).
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “जाता अस्ताला” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.