औक्षणClass 10 Marathi Chapter 9 Notes – Maharashtra Board

Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता दहावी (Balbharati, official free PDF) · pages 33–35

इंदिरा संत यांची कविता — सीमेवर लढायला निघालेल्या जवानाला सर्व देशवासीयांनी अश्रूंच्या ज्योतींनी केलेले औक्षण; भावार्थ, प्रतिमा, शब्दार्थ आणि रसग्रहणाचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা

🎧 Listen to the summary

Summary: औक्षण

'औक्षण' ही इंदिरा संत यांची कविता आहे. सीमेवर लढाईसाठी सज्ज झालेल्या जवानाला सारा देश ओवाळतो, अशी या कवितेची कल्पना आहे.

ओवाळताना कवयित्रीला जाणवते की आपल्याकडे देण्यासारखे धन नाही, अंगात रक्ताची ताकद नाही आणि कष्ट करण्याचे बळही नाही; त्यामुळे काय करावे हे तिला सुचत नाही.

जवानावरून आपला जीव ओवाळून टाकावा असे वाटते; पण त्याच्या शौर्यापुढे आपल्या लहानशा जिवाची किंमत फारच थोडी आहे, असे ती नम्रपणे मान्य करते.

आकाशात गोळ्यांचा भडिमार, समोर धुराचे लोळ आणि तोफांचा गडगडाट अशा रणभूमीतही जवान निर्धाराने पुढे पाऊल टाकतो; त्याची विजयी घोडदौड डोळे भरून पाहावी अशी तिची इच्छा आहे.

डोळ्यांतील अश्रूंच्या ज्योती पेटवून असंख्य दीनदुबळे देशवासी जवानाचे रक्षण करतात; हेच त्यांचे त्याला केलेले एकमेव औक्षण आहे, असे कवयित्री सांगते.

Key points to remember

  • कवयित्री: इंदिरा संत (१९१४ ते २०००) — कवयित्री, कथाकार, ललित लेखिका
  • विशुद्ध भावकविता लिहिणारी कवयित्री म्हणून समीक्षकांची दाद
  • कवितासंग्रह: मेंदी, मृगजळ, रंगबावरी, बाहुल्या, गर्भरेशीम, चित्कळा, वंशकुसुम, निराकार
  • कथासंग्रह: श्यामली, कदली, चैतु
  • 'गर्भरेशीम' ला साहित्य अकादमी पुरस्कार
  • विषय: सीमेवर निघालेल्या जवानाचे देशवासीयांनी केलेले औक्षण
  • कवयित्रीची असहायता: धन, रक्त, कष्टाचे बळ यांचा अभाव
  • जवानाच्या शौर्यापुढे स्वतःचा जीव लहान वाटणे — नम्रता
  • रणभूमीचे चित्र: बंबारा, धुराचे लोळ, धडाडणाऱ्या तोफा
  • अश्रूंच्या ज्योतींचे औक्षण — कृतज्ञता आणि प्रार्थना
Want a teacher to explain औक्षण?

Get a ✓ Verified tutor for “औक्षण” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.

Get a tutor for this chapter →

👩‍🏫 Class 10 Marathi classes — live online, request a call back

Prefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.

Live online classesSmall groups or 1:1 with a teacher, from home, any city.
We call you backOur team asks what your child needs, then shares timings and fees.
Home tutor?We are still building our list of home tutors — ask on the call if there is one near you.

Keep learning