TalentJR apps
Textbook: मराठी सुगमभारती (संयुक्त भाषा) – इयत्ता आठवी (Balbharati, official free PDF) · pages 7–8
कवी शंकर वैद्य यांची पावसाळ्याची सुंदर कविता — झरे, पोपटी गवत, भिजणारे डोंगर, उडणारी पाखरे आणि ढगांतून बागडणारे ऊन. (A happy word-picture of nature in the rainy season.) सोपा अर्थ, मानवी कृती करणारे निसर्गघटक आणि English help.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
ही कविता शंकर वैद्य यांनी लिहिली आहे. ती 'गीतपुष्पांचा फुलोरा' या संपादित काव्यसंग्रहातून घेतली आहे. पावसाळ्यात निसर्ग कसा बदलतो, याचे मनोहर शब्दचित्र कवीने काढले आहे. (A word-picture of the monsoon.)
धृपदात कवी म्हणतात — सगळीकडे पाणीच पाणी झाले आहे. झरे खळखळ आवाज करत वाहतात, पोपटी रंगाचे गवत वाऱ्यावर डुलते आणि गवताचे तुरे लवलवतात.
पहिल्या कडव्यात झाडांवर नवी चमक आली आहे. पाने-फुले जणू आनंदाने आंघोळ करत आहेत. पाऊस-वारा अंगावर घेत पक्षी गोल गोल फिरत उडत आहेत.
दुसऱ्या कडव्यात निळसर डोंगर हसत हसत भिजत आहेत. त्यांच्यातून झरे उड्या घेत खाली येतात. दऱ्या-कपारींत आणि रानात त्यांचा नाचरा आवाज भरून राहिला आहे.
तिसऱ्या कडव्यात मधेच वारा जोरात येतो आणि ढगांची रांग तुटते. मग हिरव्या रानात ऊन हरणासारखे सुंदरपणे बागडू लागते. या कवितेत निसर्गातील घटक माणसांसारखे वागताना दिसतात. (Nature acts like people.)
Get a ✓ Verified tutor for “जिकडे तिकडे पाणीच पाणी (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
'हिरव्या रानी ऊन बागडे हरिणापरि गोजिरे' याचा अर्थ काय?
Answer: ढग दूर झाल्यावर ऊन हिरव्या रानावर इकडे-तिकडे पडते, हलते — जणू एखादे सुंदर हरीण आनंदाने उड्या मारत आहे.
'हासत भिजती निळसर डोंगर' — इथे डोंगराला कोणती मानवी कृती दिली आहे?
Answer: हसणे आणि भिजणे — पावसात भिजताना डोंगर जणू आनंदाने हसत आहेत, अशी कल्पना आहे.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| धृपद | सगळीकडे पाणी; झरे, पोपटी गवत, तुरे | water everywhere |
| कडवे १ — ओळ १, २ | झाडांवर चमक; पाने-फुले नाहतात | fresh trees |
| कडवे १ — ओळ ३ | पाऊस-वारा झेलत पाखरे भिरभिरतात | birds |
| कडवे २ | डोंगर हसत भिजतात; निर्झर उड्या घेतात | hills and streams |
| कडवे ३ — ओळ १, २ | वाऱ्याची उसळी, ढगांची साखळी तुटते | wind breaks clouds |
| कडवे ३ — ओळ ३ | ऊन हरणासारखे बागडते | sunshine like a deer |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. प्र. १. आकृती पूर्ण करा: कवीने खालील शब्दांचे वर्णन करण्यासाठी वापरलेले शब्द — झरे, गवत, तुरे, पाखरे.
Answer: झरे — खळखळणारे; गवत — झुळझुळणारे, पोपटी; तुरे — लवलवणारे; पाखरे — भिरभिरती.
2. प्र. २. मानवी कृती करणारे कवितेतील घटक लिहा: (१) सुखात नाहणे (२) भिजणे (३) उड्या मारणे (४) बागडणे.
Answer: (१) सुखात नाहणे — पाने-फुले; (२) भिजणे — निळसर डोंगर; (३) उड्या मारणे — निर्झर (झरे); (४) बागडणे — ऊन.
3. प्र. ३. अर्थ लिहा: (अ) नवी लकाकी झाडांवरती (आ) हिरव्या रानी ऊन बागडे.
Answer: (अ) पावसाच्या पाण्याने झाडांवरची धूळ धुतली गेली; त्यामुळे झाडांची पाने स्वच्छ, ताजी आणि चमकदार दिसू लागली. (आ) ढग दूर झाल्यावर हिरव्यागार रानात ऊन पडते; ते इकडे-तिकडे सरकते, जणू आनंदाने उड्या मारत खेळत आहे.
4. प्र. ४. (अ) कवीने कवितेत वर्णन केलेले दृश्य तुमच्या शब्दांत लिहा.
Answer: पावसाळ्यात सगळीकडे पाणी साचले आहे. झरे खळखळ वाहत आहेत, पोपटी गवत वाऱ्यावर डुलत आहे. पावसाने झाडे चमकत आहेत आणि पक्षी पावसातच गिरक्या घेत उडत आहेत. निळे डोंगर भिजत आहेत, त्यांच्यावरून धबधबे खाली उड्या घेत आहेत आणि रानात त्यांचा आवाज घुमतो आहे. मधेच ढग बाजूला होतात आणि हिरव्या रानावर ऊन हरणासारखे खेळू लागते.
5. प्र. ४. (आ) नमुना उत्तर: 'जिकडे तिकडे पाणीच पाणी' अशी कल्पना करा व लिहा.
Answer: नमुना उत्तर: तीन दिवस सतत पाऊस पडला आणि जिकडे तिकडे पाणीच पाणी झाले. अंगणात छोटे तळे तयार झाले, त्यात आम्ही कागदाच्या होड्या सोडल्या. शेतात हिरवेगार गवत उगवले, बेडूक डरांव डरांव करू लागले. पण रस्त्यांवर पाणी साचल्याने शाळेला जायला अडचण झाली. पाऊस थांबल्यावर इंद्रधनुष्य दिसले आणि सगळा निसर्ग नवा, स्वच्छ वाटू लागला.
6. चर्चा करूया: निसर्गातील घटक माणसासारखे वागतात असे दाखवणाऱ्या शब्दांची यादी करा (उदा. पाऊसवारा झेलणे).
Answer: पाऊसवारा झेलणे — पाखरे; सुखात नाहणे — पाने-फुले; हसत भिजणे — डोंगर; उड्या घेणे — निर्झर; उसळी घेणे — वारा; बागडणे — ऊन.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'जिकडे तिकडे पाणीच पाणी' चे कवी…
Answer: C. Shankar Vaidya.
2. कविता कोणत्या संग्रहातून घेतली आहे?
Answer: B. An edited collection.
3. गवताचा रंग कवितेत कोणता सांगितला आहे?
Answer: D. Parrot green.
4. झरे कसे आहेत?
Answer: A. Gurgling streams.
5. 'सुखात नाहणे' ही कृती कोणाची?
Answer: D. Leaves and flowers bathe happily.
6. हसत भिजणारे कोण?
Answer: C. Blue hills.
7. उड्या कोण घेते?
Answer: A. Streams leap from the hills.
8. ऊन कोणासारखे बागडते?
Answer: A. Like a deer.
9. ढगांची साखळी का तुटते?
Answer: A. A gust of wind.
10. 'लकाकी' म्हणजे…
Answer: D. Shine.
11. 'नाद' म्हणजे…
Answer: D. Sound.
12. 'बागडणे' म्हणजे…
Answer: A. To frolic.
13. 'पाऊसवारा झेलित' कोण जातात?
Answer: A. Birds.
14. यमक जुळणारी जोडी…
Answer: C. Both end in -ळी.
15. कवितेत निसर्ग कसा दाखवला आहे?
Answer: D. Nature acts like humans.
Get a ✓ Verified tutor for “जिकडे तिकडे पाणीच पाणी (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise जिकडे तिकडे पाणीच पाणी (कविता) the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे २० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “जिकडे तिकडे पाणीच पाणी (कविता)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of जिकडे तिकडे पाणीच पाणी (कविता).
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “जिकडे तिकडे पाणीच पाणी (कविता)” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.