TalentJR apps
Textbook: मराठी सुगमभारती (संयुक्त भाषा) – इयत्ता आठवी (Balbharati, official free PDF) · pages 14–17
डॉ. किशोर पवार आणि नलिनी पवार यांचा चरित्रपर पाठ — गंभीर आजारामुळे चालणे-बोलणे बंद झाले, तरी हार न मानता विश्वाचे रहस्य शोधणारे शास्त्रज्ञ स्टीफन हॉकिंग. (The inspiring life of Stephen Hawking, who beat disability with courage.) सोबत अव्यये, विरामचिन्हे आणि वाक्याचे प्रकार.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
स्टीफन विल्यम हॉकिंग यांचा जन्म ८ जानेवारी १९४२ रोजी इंग्लंडमधील ऑक्सफर्ड येथे झाला. रेडिओतून आवाज कसा येतो, घड्याळ टिकटिक का करते — असे प्रश्न त्यांना लहानपणापासून पडत. गणित आणि भौतिकशास्त्र त्यांचे आवडते विषय होते; फावल्या वेळात ते बोट वल्हवत. (Curious from childhood.)
शास्त्रज्ञ होण्याच्या स्वप्नाने त्यांनी ऑक्सफर्डच्या युनिव्हर्सिटी कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. पीएच.डी.साठी केंब्रिज विद्यापीठाची शिष्यवृत्ती मिळाली. तिथे संशोधन करताना बुटाची लेस बांधताना बोटे नीट हलत नाहीत असे त्यांना जाणवले. तपासणीनंतर 'मोटार न्यूरॉन' हा आजार असल्याचे कळले.
या आजारात स्नायू हळूहळू कमजोर होतात; चालणे, बोलणे, गिळणे कठीण होते. सुरुवातीला हॉकिंग खूप निराश झाले. पण समजूतदार, विचारी स्वभावामुळे ते सावरले आणि आजारावर मात करण्याची जिद्द धरली. चाकाची खुर्ची त्यांची सोबती झाली. (He refused to give up.)
१९६६ मध्ये त्यांच्या शोधनिबंधाला 'ॲडम्स प्राईज' मिळाले. 'ए ब्रीफ हिस्ट्री ऑफ टाईम' हे त्यांचे पुस्तक प्रचंड गाजले — त्याच्या तेहतीस आवृत्त्या निघाल्या आणि गिनिज बुकमध्ये नोंद झाली. १९७८ मध्ये 'अल्बर्ट आईन्स्टाईन' पुरस्कार मिळाला; लोक त्यांना 'दुसरा आईन्स्टाईन' म्हणू लागले.
१९८५ मध्ये न्यूमोनियामुळे श्वासनलिकेवर शस्त्रक्रिया झाली आणि त्यांचा आवाज गेला. तरीही त्यांनी संशोधन थांबवले नाही. आपला एकोणसाठावा वाढदिवस त्यांनी भारतातील टाटा मूलभूत संशोधन संस्थेत साजरा केला. आत्मविश्वास, जिद्द, विनोदबुद्धी यांमुळे ते 'विज्ञानाच्या आकाशातील दिव्यांग तारा' ठरले.
Get a ✓ Verified tutor for “विश्वविख्यात शास्त्रज्ञ – स्टीफन हॉकिंग” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
स्टीफन हॉकिंग यांनी ऑक्सफर्ड विद्यापीठात प्रवेश का घेतला?
Answer: कारण त्यांना शास्त्रज्ञ व्हायचे होते; ते स्वप्न मनाशी बाळगून त्यांनी तिथे प्रवेश घेतला.
'चाकाची खुर्ची' स्टीफन हॉकिंग यांची साथीदार का बनली?
Answer: कारण मोटार न्यूरॉन या असाध्य आजारामुळे त्यांच्या स्नायूंची ताकद गेली आणि त्यांना चालता येईनासे झाले.
| शब्द | अर्थ (meaning) | पाठात |
|---|---|---|
| ८ जानेवारी १९४२ | ऑक्सफर्ड येथे जन्म | born |
| शिक्षण | ऑक्सफर्ड; पुढे केंब्रिजमध्ये पीएच.डी. | studies |
| संशोधनाच्या काळात | मोटार न्यूरॉन आजाराचे निदान | illness |
| १९६६ | ॲडम्स प्राईज | first award |
| १९७८ | अल्बर्ट आईन्स्टाईन पुरस्कार | 'दुसरा आईन्स्टाईन' |
| १९८५ | न्यूमोनिया, शस्त्रक्रिया, वाचा गेली | lost his voice |
| ५९ वा वाढदिवस | टाटा मूलभूत संशोधन संस्था, भारत | 'विश्वाचा स्वामी' |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. प्र. १. कारणे लिहा: (अ) ऑक्सफर्डमध्ये प्रवेश (आ) चाकाची खुर्ची साथीदार (इ) गिनिज बुकमध्ये नोंद (ई) १९८५ मध्ये वाचा गेली.
Answer: (अ) कारण शास्त्रज्ञ होण्याचे स्वप्न त्यांनी मनाशी बाळगले होते. (आ) कारण मोटार न्यूरॉन या असाध्य आजारामुळे त्यांना चालता येत नव्हते. (इ) कारण त्यांच्या 'ए ब्रीफ हिस्ट्री ऑफ टाईम' या पुस्तकाच्या तेहतीस आवृत्त्या निघाल्या — हा विक्रम होता. (ई) कारण न्यूमोनियाच्या गंभीर आजारामुळे त्यांच्या श्वासनलिकेवर शस्त्रक्रिया करावी लागली.
2. प्र. २. आकृती पूर्ण करा: (अ) स्टीफन हॉकिंग यांचे गुणविशेष (आ) त्यांना मिळालेले पुरस्कार.
Answer: (अ) प्रचंड आत्मविश्वास, विलक्षण जिद्द, अनोखी दिनचर्या, विनोदबुद्धी. (आ) ॲडम्स प्राईज (१९६६), अल्बर्ट आईन्स्टाईन पुरस्कार (१९७८).
3. प्र. ३. नमुना उत्तर: या पाठातून तुम्हांला काय शिकायला मिळाले?
Answer: नमुना उत्तर: शरीर साथ देत नसतानाही हॉकिंग यांनी जगातले मोठे संशोधन केले. यावरून मी शिकलो की अडचणी आल्या तरी निराश होऊ नये. आत्मविश्वास आणि जिद्द असेल तर कठीण परिस्थितीवरही मात करता येते. छोट्या अपयशाने खचून न जाता मी प्रयत्न चालू ठेवीन.
4. खेळूया शब्दांशी (अ): पाठातील विरुद्धार्थी शब्द — मृत्यू, नावड, सुखद, सबल.
Answer: मृत्यू × जन्म; नावड × आवड; सुखद × दुःखद; सबल × दुर्बल.
5. खेळूया शब्दांशी (आ): वर्गीकरण करा — आणि, जाण्यापूर्वी, वा!, रोज, उतरल्यावर, परंतु, उशिरा, त्याप्रमाणे, पण, अबब!, किंवा, अरेरे!, लवकर.
Answer: क्रियाविशेषण अव्यय: रोज, उशिरा, लवकर, त्याप्रमाणे. शब्दयोगी अव्यय: जाण्यापूर्वी, उतरल्यावर. उभयान्वयी अव्यय: आणि, परंतु, पण, किंवा. केवलप्रयोगी अव्यय: वा!, अबब!, अरेरे!.
6. खेळूया शब्दांशी (इ): विरामचिन्हांची नावे लिहा व प्रत्येकी एक वाक्य तयार करा.
Answer: , स्वल्पविराम — मी आंबे, केळी, पेरू आणले. । . पूर्णविराम — आज शाळेला सुट्टी आहे. । ; अर्धविराम — पाऊस थांबला; मुले खेळायला निघाली. । ? प्रश्नचिन्ह — तू कधी येणार? । ! उद्गारचिन्ह — वा! किती छान चित्र! । ' ' एकेरी अवतरणचिन्ह — 'ए ब्रीफ हिस्ट्री ऑफ टाईम' हे पुस्तक गाजले. । " " दुहेरी अवतरणचिन्ह — आई म्हणाली, "लवकर घरी ये."
7. आपण समजून घेऊया: खालील वाक्यांचे प्रकार ओळखा — (१) आजोबा रोज फिरायला जातात. (२) तुझे नाव काय? (३) शाबास! छान खेळलास. (४) दार बंद कर.
Answer: (१) विधानार्थी (२) प्रश्नार्थी (३) उद्गारार्थी (४) आज्ञार्थी.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. स्टीफन हॉकिंग यांचा जन्म कुठे झाला?
Answer: D. Oxford, England.
2. त्यांचे आवडते विषय…
Answer: A. Maths and physics.
3. त्यांना झालेला आजार…
Answer: D. Motor neurone disease.
4. आजाराची जाणीव कशामुळे झाली?
Answer: B. Fingers wouldn't move well.
5. त्यांची साथीदार काय बनली?
Answer: C. The wheelchair.
6. १९६६ मध्ये मिळालेले पारितोषिक…
Answer: D. Adams Prize.
7. 'ए ब्रीफ हिस्ट्री ऑफ टाईम' च्या किती आवृत्त्या?
Answer: C. 33 editions.
8. 'दुसरा आईन्स्टाईन' ही ओळख कशामुळे?
Answer: D. After the 1978 award.
9. १९८५ मध्ये त्यांची कोणती शक्ती गेली?
Answer: D. Speech.
10. ५९ वा वाढदिवस कुठे?
Answer: C. TIFR, India.
11. 'वाचा' म्हणजे…
Answer: D. Speech.
12. 'नावड' चा विरुद्धार्थी…
Answer: B. Liking.
13. 'अरेरे!' हे कोणते अव्यय?
Answer: B. Interjection.
14. 'मुलांनो, रांगेत चला.' — वाक्याचा प्रकार…
Answer: A. An order.
15. पाठाचा मुख्य संदेश…
Answer: A. Overcome difficulties.
Get a ✓ Verified tutor for “विश्वविख्यात शास्त्रज्ञ – स्टीफन हॉकिंग” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise विश्वविख्यात शास्त्रज्ञ – स्टीफन हॉकिंग the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे ३० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “विश्वविख्यात शास्त्रज्ञ – स्टीफन हॉकिंग” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of विश्वविख्यात शास्त्रज्ञ – स्टीफन हॉकिंग.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “विश्वविख्यात शास्त्रज्ञ – स्टीफन हॉकिंग” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.