काझीरंगा (स्थूलवाचन)Class 9 Marathi Chapter 4 Notes – Maharashtra Board

Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता नववी (Balbharati, official free PDF) · pages 15–17

वसंत अवसरे यांचे प्रवासवर्णन — आसाममधील काझीरंगा अभयारण्यात 'वैजयंती' नावाच्या हत्तिणीवर बसून केलेली जंगलसफारी: एकशिंगी गेंडा, रानम्हशी आणि गायबगळे, मेलेले हरीण आणि सारंग हरणांचा कळप. (A jungle safari in Kaziranga on an elephant.) सोबत सामासिक शब्द.

🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা

🎧 Listen to the summary

Summary: काझीरंगा (स्थूलवाचन)

आसाममधील काझीरंगा अभयारण्य सुमारे २६५ चौरस किलोमीटर पसरलेले आहे आणि ते भारताचे भूषण आहे. आफ्रिका सोडली तर इतके विविध पशुपक्षी आसामशिवाय कुठे दिसत नाहीत, असे लेखक सांगतात. शेपूट नसलेले 'हुलॉक' माकड आणि एकशिंगी गेंडा ही आसामची खास ओळख आहे. (Kaziranga — pride of India.)

आदल्या रात्री पाऊस पडला होता, पण सकाळी आकाश स्वच्छ होते आणि वारा शांत होता. काझीरंगाची जमीन चिखलाची (कर्दमभूमी) आहे आणि गवत इतके उंच की हत्तीवरचा माणूसही लपतो; म्हणून प्रवाशांसाठी सरकारने शिकवलेले हत्ती ठेवले आहेत.

लेखकाला 'वैजयंती' नावाची देखणी, ऐटीत चालणारी हत्तीण मिळाली. थोड्या वेळात समोर चिलखत घातलेल्या योद्ध्यासारखा गेंडा शांत उभा दिसला; लेखकाने त्याचे भरपूर फोटो काढले. गेंडा संपूर्ण जंगलात एकाच ठिकाणी विष्ठा टाकतो — तो स्वच्छतेची काळजी घेतो, असे माहुताने सांगितले.

उडणारा पांढरा गायबगळा पाहून लेखकाने ओळखले की जवळ रानम्हशी असणार — आणि खरंच म्हशींचा कळप दिसला. म्हशींच्या चालण्याने उडणारे कीटक खायला बगळे त्यांच्या जवळ असतात. काळ्या म्हशी आणि पांढरे बगळे पाहून लेखकाला ती निसर्गाची 'काळ्यावरची पांढरी लिपी' वाटली.

पुढे वैजयंतीने मोठी किंकाळी फोडली — डबक्याजवळ एक हरीण मरून पडले होते; कोणत्या तरी प्राण्याने शिंग खुपसून त्याला मारले होते. लेखकाचे मन सुन्न झाले. परत येताना सारंग हरणांचा कळप उड्या मारत गेला; तो काळा-पांढरा ढग तरंगल्यासारखा दिसला आणि लेखकाचे मन समाधानाने भरले.

Key points to remember

  • लेखक: वसंत अवसरे (१९०७–१९७६) — कवी, प्रवासवर्णनकार
  • 'यात्री' हा कवितासंग्रह; 'भिक्षूंच्या प्रदेशातून', 'लाल नदी निळे डोंगर' ही प्रवासवर्णने
  • प्रकार: स्थूलवाचन — प्रवासवर्णन (travelogue)
  • काझीरंगा: आसाममधील सुमारे २६५ चौ. कि. मी. अभयारण्य
  • आसामची खास ओळख: हुलॉक (शेपूट नसलेले वानर) आणि एकशिंगी गेंडा
  • काझीरंगा = कर्दमभूमी (चिखलाची जमीन), हत्तीपेक्षा उंच 'एलिफंट ग्रास'
  • हत्तीण: वैजयंती; गेंडा एकाच जागी विष्ठा टाकतो
  • जगातील प्रचंड प्राण्यांत भारतीय एकशिंगी गेंडा चौथ्या क्रमांकावर (पाठानुसार)
  • गायबगळे रानम्हशींजवळ — उडणारे कीटक खाण्यासाठी
  • सारंग: काळसर अंगावर पांढुरके ठिपके असलेली हरणे; ढगालाही 'सारंग' म्हणतात
Want a teacher to explain काझीरंगा (स्थूलवाचन)?

Get a ✓ Verified tutor for “काझीरंगा (स्थूलवाचन)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.

Get a tutor for this chapter →

👩‍🏫 Class 9 Marathi classes — live online, request a call back

Prefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.

Live online classesSmall groups or 1:1 with a teacher, from home, any city.
We call you backOur team asks what your child needs, then shares timings and fees.
Home tutor?We are still building our list of home tutors — ask on the call if there is one near you.

Keep learning