फूटप्रिन्टसClass 10 Marathi Chapter 7 Notes – Maharashtra Board

Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता दहावी (Balbharati, official free PDF) · pages 23–27

डॉ. प्रदीप आवटे यांची विज्ञानकथा — एका मोबाईल ॲपमधून दिसणारे माणसांचे 'कार्बन ठसे' आणि पर्यावरणपूरक जीवनशैलीचा संदेश; पात्रे, आशय, व्याकरण आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা

🎧 Listen to the summary

Summary: फूटप्रिन्टस

अभिषेकच्या घरी आय.आय.टी. कानपूरला शिकणारा त्याचा आतेभाऊ सुमित आला आहे. सकाळी कामवाल्या रेखामावशींच्या मळलेल्या पायांचे ठसे पुसलेल्या फरशीवर उमटतात आणि स्वच्छताप्रिय स्नेहल त्यांच्यावर चिडते.

रेखामावशी आपली अडचण सांगतात — धुळीचा रस्ता, कष्टाचे काम आणि पाण्याची टंचाई. स्नेहलला आपल्या बोलण्याचा पश्चात्ताप होतो. तेवढ्यात आलेल्या पावडेकाकांचे गुलाबी, मऊ तळवे रेखामावशींच्या नजरेत भरतात.

सुमित आपले 'फूटप्रिन्टस' नावाचे ॲप दाखवतो. प्रवास कसा करता, किती अंतर, किती झाडे लावली — अशी माहिती भरल्यावर रेखामावशींची पावले चंदेरी आणि सर्वात स्वच्छ दिसतात.

रोज एकटे कारने चाळीस किलोमीटरपर्यंत प्रवास करणाऱ्या आणि एकही झाड न लावणाऱ्या पावडेकाकांची पावले मात्र काळीकुट्ट येतात. हे ॲप आपल्या जीवनशैलीतून वातावरणात सोडलेला कार्बन मोजते, असे सुमित समजावतो.

हे पाहून स्नेहल सायकल वापरण्याचा आणि अभिषेक बसने जाण्याचा निश्चय करतो; बाबा सार्वजनिक वाहतुकीचे महत्त्व मान्य करतात. वातावरणावरचे ठसे सहज पुसता येत नाहीत, त्यासाठी झाडे लावावी लागतील, हा संदेश पाठ देतो.

Key points to remember

  • लेखक: डॉ. प्रदीप आवटे (जन्म १९६६) — कवी, गीतकार, कथाकार, नाटककार
  • काव्यसंग्रह: 'माझ्या आभाळाची गोष्ट', 'धम्मधारा', 'या अनाम शहरात'
  • किशोरांसाठी: 'जग्गूभैय्या झिंदाबाद', 'जादू की झप्पी', 'आणखी एक स्वल्पविराम'; ललित लेखसंग्रह: 'अडीच अक्षरांची गोष्ट'
  • पाठ 'जादू की झप्पी' मधून घेतला आहे; प्रकार — विज्ञानकथा
  • संदेश: वृक्षसंवर्धन आणि वैयक्तिक वाहनांऐवजी सार्वजनिक वाहतूक — जीवनशैलीत बदल
  • 'फूटप्रिन्टस' ॲप माणसाच्या दैनंदिन व्यवहारातून होणारे कार्बन उत्सर्जन मोजते
  • रेखामावशी: पायी किंवा सायकलने प्रवास, झोपडीपुढे दोन झाडे — चंदेरी, सर्वात स्वच्छ पावले
  • पावडेकाका: एकटे कारने प्रवास, एकही झाड नाही — काळीकुट्ट पावले
  • वीस किलोमीटर कार प्रवासात सुमारे एक लीटर पेट्रोल जळते आणि त्याच्या दुपटीहून अधिक कार्बन डायॉक्साईड बाहेर पडतो
  • स्नेहल — सायकल; अभिषेक — बस; बाबा — 'पब्लिक ट्रान्सपोर्ट इज अ मस्ट'
Want a teacher to explain फूटप्रिन्टस?

Get a ✓ Verified tutor for “फूटप्रिन्टस” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.

Get a tutor for this chapter →

👩‍🏫 Class 10 Marathi classes — live online, request a call back

Prefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.

Live online classesSmall groups or 1:1 with a teacher, from home, any city.
We call you backOur team asks what your child needs, then shares timings and fees.
Home tutor?We are still building our list of home tutors — ask on the call if there is one near you.

Keep learning