TalentJR apps
Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता दहावी (Balbharati, official free PDF) · pages 23–27
डॉ. प्रदीप आवटे यांची विज्ञानकथा — एका मोबाईल ॲपमधून दिसणारे माणसांचे 'कार्बन ठसे' आणि पर्यावरणपूरक जीवनशैलीचा संदेश; पात्रे, आशय, व्याकरण आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.
👋 New here? See how to study this chapter step by step — summary, notes, flashcards, quiz and games.
🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা ↩ Original
अभिषेकच्या घरी आय.आय.टी. कानपूरला शिकणारा त्याचा आतेभाऊ सुमित आला आहे. सकाळी कामवाल्या रेखामावशींच्या मळलेल्या पायांचे ठसे पुसलेल्या फरशीवर उमटतात आणि स्वच्छताप्रिय स्नेहल त्यांच्यावर चिडते.
रेखामावशी आपली अडचण सांगतात — धुळीचा रस्ता, कष्टाचे काम आणि पाण्याची टंचाई. स्नेहलला आपल्या बोलण्याचा पश्चात्ताप होतो. तेवढ्यात आलेल्या पावडेकाकांचे गुलाबी, मऊ तळवे रेखामावशींच्या नजरेत भरतात.
सुमित आपले 'फूटप्रिन्टस' नावाचे ॲप दाखवतो. प्रवास कसा करता, किती अंतर, किती झाडे लावली — अशी माहिती भरल्यावर रेखामावशींची पावले चंदेरी आणि सर्वात स्वच्छ दिसतात.
रोज एकटे कारने चाळीस किलोमीटरपर्यंत प्रवास करणाऱ्या आणि एकही झाड न लावणाऱ्या पावडेकाकांची पावले मात्र काळीकुट्ट येतात. हे ॲप आपल्या जीवनशैलीतून वातावरणात सोडलेला कार्बन मोजते, असे सुमित समजावतो.
हे पाहून स्नेहल सायकल वापरण्याचा आणि अभिषेक बसने जाण्याचा निश्चय करतो; बाबा सार्वजनिक वाहतुकीचे महत्त्व मान्य करतात. वातावरणावरचे ठसे सहज पुसता येत नाहीत, त्यासाठी झाडे लावावी लागतील, हा संदेश पाठ देतो.
Get a ✓ Verified tutor for “फूटप्रिन्टस” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
रेखामावशींची पावले पावडेकाकांपेक्षा अधिक सुंदर का ठरली? कारण लिहा.
Answer: म्हणून पायाला धूळ असली तरी पर्यावरणाच्या दृष्टीने त्यांची पावले चंदेरी, सर्वात स्वच्छ ठरली.
| पात्र | ओळख / स्वभाव | पाठात |
|---|---|---|
| सुमित | अभिषेकचा आतेभाऊ; आय.आय.टी. कानपूरचा विद्यार्थी, तंत्रस्नेही | 'फूटप्रिन्टस' ॲप बनवले |
| अभिषेक | घरातील मुलगा, जिज्ञासू | बसने जाण्याचा निश्चय |
| स्नेहल | अभिषेकची बहीण; स्वच्छताप्रिय, स्पष्टवक्ती | सायकल वापरण्याचा निश्चय |
| रेखामावशी | कामवाल्या; कष्टाळू, साध्या | चंदेरी, सर्वात स्वच्छ पावले |
| पावडेकाका | बाबांचे परिचित; सुखवस्तू, सुरुवातीला हट्टी | काळीकुट्ट पावले |
| बाबा | अभिषेक-स्नेहलचे वडील | सार्वजनिक वाहतूक आवश्यक मानतात |
| फूटप्रिन्टस ॲप | जीवनशैलीतून होणारे कार्बन उत्सर्जन मोजणारे ॲप | पावलांचा रंग ठरवते |
| कार्बन ठसे | आपल्या व्यवहारांमुळे वातावरणात सोडलेला कार्बन | डोळ्यांना न दिसणारे ठसे |
Solve each one in your notebook first. Then open the solution and compare every step.
1. कारणे लिहा: (अ) पावडेकाकांचा चेहरा पडला. (आ) अभिषेकचे बाबा म्हणतात, 'पब्लिक ट्रान्सपोर्ट इज अ मस्ट'.
Answer: दोन्ही कारणांतून वैयक्तिक वाहनांचा अतिवापर पर्यावरणाला घातक आहे, हे स्पष्ट होते.
2. रेखामावशी आणि पावडेकाका यांच्या पावलांची वैशिष्ट्ये लिहा.
Answer: बाहेरून दिसणारी स्वच्छता आणि पर्यावरणाच्या दृष्टीने खरी स्वच्छता वेगळी असते, हे यातून कळते.
3. 'आपल्या पायांचे वातावरणावर उमटलेले ठसे सहजतेने पुसता येत नाहीत' — अर्थ स्पष्ट करा.
Answer: म्हणून प्रदूषण होऊ नये याची काळजी आधीच घेणे अधिक शहाणपणाचे आहे.
4. 'तापाने फणफणलीय आपली धरती' ही स्थिती बदलण्यासाठी उपाय सुचवा.
Answer: हे छोटे बदल प्रत्येकाने केले तर पृथ्वीचा ताप नक्की कमी होईल.
Read the question, answer it in your head, then tap the card to check. 20 cards.
15 questions. Tap an option — you will see at once if it is right and why.
1. 'फूटप्रिन्टस' पाठाचे लेखक…
Answer: A. जन्म १९६६.
2. सुमित कोठे शिकत होता?
Answer: B. अभिषेकचा आतेभाऊ.
3. 'फूटप्रिन्टस' ॲप काय मोजते?
Answer: A. जीवनशैलीतील कार्बन ठसे.
4. रेखामावशींची पावले ॲपवर कशी दिसली?
Answer: B. सर्वात स्वच्छ.
5. पावडेकाकांची पावले कशी दिसली?
Answer: A. सर्वाधिक कार्बन.
6. पावडेकाका कोठून आले होते?
Answer: C. वीस किलोमीटर कारने.
7. रेखामावशी आता कामावर कशा येतात?
Answer: A. मुलाने सायकल दिली.
8. स्नेहलने कोणता निश्चय केला?
Answer: C. पाय चंदेरी हवेत.
9. अभिषेकने कोणता निश्चय केला?
Answer: B. कॉलेजसमोर बसस्टॉप.
10. 'रेखामावशीचे पाय झऱ्याच्या पाण्यासारखे स्वच्छ' — अलंकार…
Answer: D. 'सारखे' हा साम्यवाचक शब्द.
11. 'निरभ्र' म्हणजे…
Answer: D. शब्दार्थ.
12. 'टेक्नोसॅव्ही' चा मराठी अर्थ…
Answer: D. शब्दार्थ.
13. 'स्नेहल' या शब्दाची जात…
Answer: A. व्यक्तीचे नाव.
14. 'पाऊल' चे अनेकवचन…
Answer: C. प्रमाण अनेकवचन.
15. पाठ कोणता मुख्य संदेश देतो?
Answer: D. जीवनशैली बदला.
Get a ✓ Verified tutor for “फूटप्रिन्टस” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Done with the notes? Revise फूटप्रिन्टस the fun way: match key terms, beat the 60-second lightning round and spot true or false facts. Every game uses only this lesson, so each round is real exam revision.
⭐ 0 XP⏱ सुमारे ४० मिनिटे
Get a ✓ Verified tutor for “फूटप्रिन्टस” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.
Sign in free to see the answers to the textbook exercise of फूटप्रिन्टस.
Sign in to see solutionsStuck on a question? Type it, 🎤 speak it or 📷 snap a photo of it and get simple, step-by-step help with “फूटप्रिन्टस” — important questions, a quick quiz, revision notes — in English, मराठी or हिंदी.
Sign in with Google to ask the AI tutor. It's free — 20 questions a day, one TalentJR account.
Sign in to askPrefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.