ऊर्जाशक्तीचा जागरClass 10 Marathi Chapter 8 Notes – Maharashtra Board

Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता दहावी (Balbharati, official free PDF) · pages 28–30

डॉ. रघुनाथ माशेलकर यांच्या शालेय आठवणी — गरिबीशी झुंज देत आईने घडवलेले शिक्षण आणि भावे सरांनी दिलेला एकाग्रतेचा मंत्र; आशय, व्यक्तिरेखा, व्याकरण आणि स्वमताचे मुद्दे सोप्या मराठीत.

🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা

🎧 Listen to the summary

Summary: ऊर्जाशक्तीचा जागर

हा पाठ डॉ. रघुनाथ माशेलकर यांच्या विद्यार्थीदशेतील आठवणींवर आधारित आहे. आपली आई, मामा, गिरगावातील युनियन हायस्कूल आणि तेथील शिक्षक यांचे आपल्यावर मोठे ऋण आहे, असे ते सांगतात.

दक्षिण गोव्यातील माशेल हे त्यांचे मूळ गाव. सहाव्या वर्षी वडील वारल्यावर ते आईसोबत मुंबईत आले आणि खेतवाडीतील 'मालती निवास' मधील छोट्या खोलीत राहू लागले.

अल्पशिक्षित आईने कष्टाची कामे करून मुलाला शिकवले. मामांच्या मदतीने महापालिकेच्या शाळेत प्रवेश मिळाला; बाराव्या वर्षापर्यंत ते अनवाणी शाळेत गेले. हायस्कूलची एकवीस रुपये फी एका परिचित माऊलीच्या मदतीने भरली गेली.

उत्तरपत्रिकेचे तीन पैसे उभे करतानाही आईचे डोळे पाणावत. शिक्षणाअभावी काम नाकारले गेल्यावर तिने मुलाला खूप शिकवण्याचा निश्चय केला आणि पाठकोऱ्या कागदांच्या वह्या करून दिल्या.

भावे सरांनी भिंगाने सूर्यकिरण एकत्र करून कागद जाळून दाखवला आणि ऊर्जाशक्ती एकत्र केल्यास काहीही साध्य होते, हा एकाग्रतेचा मंत्र दिला. आई, शिक्षक आणि शाळा हेच लेखकाचे 'संस्कार केंद्र' ठरले.

Key points to remember

  • लेखक: डॉ. रघुनाथ माशेलकर (जन्म १९४३) — आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे ज्येष्ठ वैज्ञानिक
  • ग्लोबल रिसर्च अलायन्सचे अध्यक्ष, रॉयल सोसायटी लंडनचे फेलो, सीएसआयआरचे अध्यक्ष; 'पद्मविभूषण' ने सन्मानित
  • पुस्तके: 'शोध नव्या भारताचा', 'पंचशील : नव्या युगाचे', 'टाईमलेस इन्स्पिरेटर', 'तिलक इन अवर टाइम्स', 'रिइन्व्हेंटिंग इंडिया'
  • पाठ 'आठवणीतील शाळा आणि शिक्षक' मधून घेतला आहे
  • मूळ गाव: माशेल (दक्षिण गोवा); सहाव्या वर्षी वडिलांचे निधन
  • मुंबईतील घर: गिरगाव, खेतवाडी, देशमुख गल्ली — 'मालती निवास'
  • माध्यमिक शाळा: युनियन हायस्कूल, गिरगाव; प्रवेश फी एकवीस रुपये
  • उत्तरपत्रिकेची किंमत तीन पैसे — तरीही ती उभी करणे कठीण
  • शिक्षक: भावे सर (भौतिकशास्त्र), जोशी सर, शिर्के सर, श्री. मालेगाववाला
  • भावे सरांचा मंत्र: ऊर्जाशक्ती एकत्र करा — एकाग्रतेचे महत्त्व
Want a teacher to explain ऊर्जाशक्तीचा जागर?

Get a ✓ Verified tutor for “ऊर्जाशक्तीचा जागर” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.

Get a tutor for this chapter →

👩‍🏫 Class 10 Marathi classes — live online, request a call back

Prefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.

Live online classesSmall groups or 1:1 with a teacher, from home, any city.
We call you backOur team asks what your child needs, then shares timings and fees.
Home tutor?We are still building our list of home tutors — ask on the call if there is one near you.

Keep learning