हास्यचित्रांतली मुलं (स्थूलवाचन)Class 9 Marathi Chapter 8 Notes – Maharashtra Board

Textbook: मराठी अक्षरभारती – इयत्ता नववी (Balbharati, official free PDF) · pages 31–34

मधुकर धर्मापुरीकर यांचा लेख — हास्यचित्र आणि व्यंगचित्र यांत फरक काय, ती कशी 'वाचायची', आणि चित्रातले मूल खरोखर लहान मुलासारखे दिसावे म्हणून व्यंगचित्रकार काय करतात. शि. द. फडणीस, श्याम जोशी, आर. के. लक्ष्मण यांच्यापासून परदेशी व्यंगचित्रकारांपर्यंत चित्रांची सफर. (How to read cartoons, and why drawing children is hardest.)

🌐 Google Translate: English हिंदी ગુજરાતી ಕನ್ನಡ తెలుగు தமிழ் বাংলা

🎧 Listen to the summary

Summary: हास्यचित्रांतली मुलं (स्थूलवाचन)

आपण रोज 'कार्टून्स' पाहतो, बहुतेक वेळा चित्रमालिका (स्ट्रीप कार्टून) — पहिल्या भागात कोणीतरी बोलते आणि पुढच्या भागांत गंमत उलगडते. लेखक हास्यचित्राची सोपी व्याख्या देतात: सफाईदार रेषांनी काढलेले गमतीदार चित्र. ते पाहिले की हसू येते. (What is a cartoon?)

व्यंगचित्र हा हास्यचित्राचा पुढचा टप्पा आहे. तेही हसवते, पण त्यात काहीतरी विचार दडलेला असतो; थोडे थांबून पाहिले तरच तो लक्षात येतो. हास्यचित्र फक्त हसवते, व्यंगचित्र हसवून विचार करायला लावते.

हास्यचित्रात मूल काढणे सर्वांत कठीण. फक्त आकार लहान केला, दाढी-मिश्या काढल्या किंवा चड्डी घातली म्हणून चित्र मुलाचे वाटत नाही. आपण मोठी माणसे आणि मुले बारकाईने पाहिलेलीच नसतात, हे चित्र काढताना कळते.

शि. द. फडणीस यांचे (दुधाच्या बाटलीने रोपाला पाणी घालणारी मुलगी), श्याम जोशी यांचे नाजूक रेषेतले रांगणारे बाळ, डेव्हिड लँग्डनचे गल्ला फोडणारा मुलगा आणि सेफ्टी पिन टोचल्याने रडणारे बाळ, आर. के. लक्ष्मण यांचे केस कापणारा माणूस व वैतागलेला मुलगा — अशी उदाहरणे लेखक समजावून सांगतात.

रेबरच्या चित्रात लहानपणी मोठे व्हायोलिन आणि मोठेपणी लहान व्हायोलिन — वाढत्या वयात छंद अधिक सूक्ष्म होतो. थेलवेलचा स्काउट मुलगा बुटातले काहीतरी काढताना वाकडातिकडा झाला आहे. शेवटी लेखक सांगतात: मूल काढताना प्रत्येक अवयव त्या प्रमाणात लहान हवा — बोटे, नखे, नाक, ओठ, भुवया. (Proportion is the secret.)

Key points to remember

  • लेखक: मधुकर धर्मापुरीकर (जन्म १९५४) — कथालेखक, ललित लेखक, व्यंगचित्रांचे संग्राहक-अभ्यासक
  • १९७६ पासून व्यंगचित्रांचा संग्रह; 'अन्कॉमन मॅन आर. के. लक्ष्मण' ला महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार
  • आर. के. नारायण यांच्या 'मालगुडी डेज', 'स्वामी अँड फ्रेंड्स' चे मराठी अनुवाद
  • लेख 'वयम् २०१६' च्या दिवाळी अंकातून
  • हास्यचित्र = सफाईदार रेषांनी काढलेले गमतीदार चित्र — हसवते
  • व्यंगचित्र = हास्यचित्राचा पुढचा टप्पा — हसवते आणि विचार करायला लावते
  • चित्रात हुबेहूबपणा; हास्यचित्रात गमतीदार हुबेहूब नक्कल
  • व्यंगचित्रकार: शि. द. फडणीस, श्याम जोशी, डेव्हिड लँग्डन, आर. के. लक्ष्मण, रेबर, नॉर्मन थेलवेल
  • मूल काढण्याचे रहस्य: प्रत्येक अवयव प्रमाणात लहान
  • उपक्रम: ५ मे — जागतिक व्यंगचित्र दिन
Want a teacher to explain हास्यचित्रांतली मुलं (स्थूलवाचन)?

Get a ✓ Verified tutor for “हास्यचित्रांतली मुलं (स्थूलवाचन)” — live online or at home. We aim to suggest up to 3 tutors within 24 hours.

Get a tutor for this chapter →

👩‍🏫 Class 9 Marathi classes — live online, request a call back

Prefer a real teacher? TalentJR teachers take live online classes anywhere in India. Tell us what you need and our team will call you with timings and fees.

Live online classesSmall groups or 1:1 with a teacher, from home, any city.
We call you backOur team asks what your child needs, then shares timings and fees.
Home tutor?We are still building our list of home tutors — ask on the call if there is one near you.

Keep learning